7.8 Slotwoorden: de nieuwe taakopvatting van de or

Het medezeggenschapsrecht is constant in beweging. Er wordt gediscussieerd over de afschaffing van de ene regeling en vervolgens komen er weer nieuwe bevoegdheden bij. Een moderne or houdt zich niet alleen bezig met reorganisaties, fusies, arbeidstijden en beloningssystemen, maar ook met statutenwijzigingen, koersgevoelige beursovernames, benoeming en ontslag van bestuurders en commissarissen en Europese herstructureringen. Naast een hoedster van het belang van de werknemers en van de onderneming is de or ook een hoedster geworden van het vennootschappelijk belang, het concernbelangen het belang van het zo adequaat mogelijk verlopen van een beursovername of boedelverdeling in geval van een faillissement. Volstond voorheen een wettekst en commentaar van de WOR op het bureau van de or, tegenwoordig dient menige or om optimaal en effectief gebruik te maken van zijn bevoegdheden ook kennis te hebben van Boek 2 BW, verschillende Europese richtlijnen, de Wet op het financieel toezicht, het Bob en de Faillissementswet. De or reageert niet alleen op voorgenomen besluit van de ondernemer, maar komt met initiatieven en alternatieven, onderhandelt, neemt het woord op de AV(A)-vergadering en onderneemt juridische stappen, niet alleen op basis van de WOR, maar ook in enquêtezaken, jaarrekeningprocedures en procedures ex art. 2:14-16 BW. Hij is niet meer alleen een orgaan van de onderneming – de arbeidsorganisatie – maar ook van de rechtspersoon, met alle rechten en plichten van dien. Sommige or-leden zijn bovendien niet meer alleen lid van een ‘gewone’ or, maar tevens van een Gemor, gor, cor, bog, eor of SE-or. Dit vraagt veel van de or en de personen die daarin zitting hebben. Uit onderzoek blijkt dan ook dat van sommige bevoegdheden weinig gebruik wordt gemaakt. Er is sprake van onderbenutting. Wat mij betreft is dat geen reden om deze vormen van medezeggenschap dan maar af te schaffen. Zowel in Nederland als in Europa heeft medezeggenschap – in alle gedaanten – zich bewezen en bezit zij voldoende draagvlak. Om het (fundamentele) recht op medezeggenschap zo goed mogelijk tot uiting te laten komen, dient de or echter te professionaliseren. Niet door professionele or-leden – de kracht van medezeggenschap is nu juist dat zij wordt uitgeoefend door betrokken werknemers die doordrongen zijn van alles wat er op de werkvloer gebeurt – maar wel door sterk in te zetten op scholing en daarin aandacht te besteden aan alle vormen van medezeggenschap en alle procedures die de or ter beschikking staan, ook de wegen die buiten de geijkte paden liggen. Op deze manier kan de juridische invloed die de or nu al heeft worden omgezet in daadwerkelijke invloed.