Het juridische begrip van godsdienst (SteR nr. 43) 2018/4.5.2:4.5.2 Millet-systeem

Het juridische begrip van godsdienst (SteR nr. 43) 2018/4.5.2

4.5.2 Millet-systeem

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Het Ottomaanse millet-systeem zou men kunnen zien als een extreem voorbeeld van een communautaristisch perspectief. In het Ottomaanse rijk vormden moslims, christenen en joden zelf-organiserende gemeenschappen en werd hen toegestaan om religieuze wetten voor de eigen aanhang te creëren en op basis daarvan recht te spreken. Daarbij gold wel dat de moslims de dominante meerderheid vormden en dat de christenen en joden werden gezien als tweederangsburgers die zich op veel terreinen moesten onderschikken naar de (moslim)meerderheid. Desondanks kan men stellen dat binnen het millet-systeem sprake was van een zekere religieuze verdraagzaamheid tussen de verschillende religieuze groepen.1 Het was echter geen liberale verdraagzaamheid, aangezien de persoonlijke religieuze vrijheid niet werd erkend. Liberale tolerantie beschermt de vrijheid van individuen om het oneens te zijn met de groep waarin ze verkeren. Zij vormt een rem op de mogelijkheid van religieuze gemeenschappen om de vrijheid van hun eigen leden in te perken. Liberalen gaan ervan uit dat individuen vrij moeten zijn om hun leven naar hun eigen goeddunken in te richten. Voor sommige religieuze gemeenschappen is die individuele autonomie echter ondergeschikt aan de collectieve autonomie van de gemeenschap. Zo ook in het millet-systeem.2

Het EHRM heeft in de zaak Refah Partisi v Turkije onverbloemd zijn liberale bezwaren tegen een dergelijk systeem kenbaar gemaakt:

’(…) the Court takes the view that such a societal model cannot be considered compatible with the Convention system, for two reasons. Firstly, it would do away with the State’s role as the guarantor of individual rights and freedoms and the impartial organiser of the practice of the various beliefs and religions in a democratic society, since it would oblige individuals to obey, not rules laid down by the State in the exercise of its above-mentioned functions, but static rules of law imposed by the religion concerned. But the State has a positive obligation to ensure that everyone within its jurisdiction enjoys in full, and without being able to waive them, the rights and freedoms guaranteed by the Convention (...). Secondly, such a system would undeniably infringe the principle of non-discrimination between individuals as regards their enjoyment of public freedoms, which is one of the fundamental principles of democracy. A difference in treatment between individuals in all fields of public and private law according to their religion or beliefs manifestly cannot be justified under the Convention, and more particularly Article 14 thereof, which prohibits discrimination. Such a difference in treatment cannot maintain a fair balance between, on the one hand, the claims of certain religious groups who wish to be governed by their own rules and on the other the interest of society as a whole, which must be based on peace and on tolerance between the various religions and beliefs.’3

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.