3.8.2.1 Handelen als derde en verhaal op de schuldenaar

Van een betaling door een derde in de zin van § 267 is alleen sprake als de derde uit eigen beweging de schuld betaalt; dat wil zeggen dat de schuldenaar niet de derde een opdracht moet hebben gegeven of een bindend verzoek moet hebben gedaan, omdat anders sprake is van een betaling op aanwijzing. De derde moet daarom duidelijk de schuld van de schuldenaar aanwijzen als de schuld die hij als derde wil nakomen. Deze verklaring wordt de delgingsverklaring genoemd. Zij is een rechtshandeling, omdat de verklaring als rechtsgevolg heeft dat een bepaalde schuld teniet gaat bij betaling.1

De auteurs zijn het er over eens zijn dat een delgingsverklaring in principe vernietigbaar als is voldaan aan de vereisten van de vernietigingsgronden. Dit betekent bijvoorbeeld dat wanneer de wettelijke vertegenwoordiger van een minderjarige de verklaring vernietigt, de minderjarige niet als derde heeft betaald. Hij heeft ook niet een eigen schuld betaald, zodat hij zijn prestatie kan terugvorderen.2

Als A duidelijk en op rechtsgeldige wijze als derde een schuld heeft voldaan, mag een gebrekkige reden of motief van A om een schuld van B te voldoen geen gevolgen hebben voor C. C heeft immers gekregen waar hij recht op had. Stel dat A bijvoorbeeld een verzekeraar is die de schade van C heeft vergoed, waarvoor B aansprakelijk was. Als A er achter komt dat hij jegens B niet verplicht was tot vergoeding van C’s schade omdat B verzuimd heeft de premie te betalen, kan A niet van C terugvorderen.3

Wij zagen al in paragraaf 3.5.5 dat wanneer A als derde een schuld nakomt, hij een Rückgriffskondiktion tegen B heeft als hij zich niet op een wettelijk regresrecht kan beroepen of subrogeert in de vordering van C op B. B kan dan jegens A de verweren voeren waarop hij zich ook jegens C had kunnen beroepen.