7.2.2.3 Reikwijdte Pannon

Moet deze plicht uit Pannon worden beperkt tot forumkeuzebedingen of heeft deze plicht gelding voor alle potentieel oneerlijke bedingen? En gaat de reikwijdte wellicht nog verder, in die zin dat het ook geldt voor andere consumentenbeschermende richtlijnen?

De uitspraak lijkt mij niet beperkt te zijn tot forumkeuzebedingen. De formulering van het HvJ EU is al niet beperkt tot forumkeuzebedingen. Immers, het HvJ EU stelt dat de verplichting tot ambtshalve onderzoek bestaat, zodra de rechter over de “daartoe noodzakelijke gegevens, feitelijk en rechtens, beschikt.” Hier voegt het HvJ EU aan toe dat dit “dus ook” geldt wanneer de rechter toetst of hij ratione loci bevoegd is, waarmee het verduidelijkt dat deze plicht niet tot een dergelijke toets is beperkt.1 Dat die toets betrekking heeft op alle bedingen is ook niet opmerkelijk. Immers, de ambtshalve toets was en is bedoeld om de consument te verzekeren van een effectieve bescherming tegen het gebruik van oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten.

Kan de reikwijdte van het Pannon-arrest ook worden uitgebreid naar andere consumentenbeschermende richtlijnen? Het valt niet goed in te zien waarom dat niet het geval zou zijn. Immers, ook in het geval van andere consumentenbeschermende richtlijnen waarvan het HvJ EU heeft aanvaard dat de omzettingswetgeving die daaruit voortvloeit ambtshalve moet worden toegepast, heeft te gelden dat wanneer de rechter zich zou moeten beperken tot de gegevens die partijen aan hun vordering of verweer ten grondslag leggen, de effectieve bescherming van de consument in gevaar wordt gebracht. Ook in die gevallen valt namelijk niet te verwachten dat de consument steeds de noodzakelijke gegevens aan zijn vordering of verweer ten grondslag legt en ook in die gevallen komt dat voort uit onwetendheid of uit de economische achterstand die de consument heeft op zijn professionele wederpartij. Als de rechter met betrekking tot die richtlijnen niet verder zou mogen kijken dan hetgeen partijen aan hun vordering of verweer ten grondslag leggen, bestaat de kans dat de consument blijft verstoken van de hem door de EU-richtlijn toebedeelde (bijzondere) bescherming. Het is mijns inziens dan ook zo dat de overweging uit het Pannon-arrest kan worden doorgetrokken naar andere EU-richtlijnen die de consument van een bijzondere bescherming beogen te voorzien.2