15.1 Inleiding

In paragraaf 7.3.10.1 heb ik verdedigd dat de regels van het fiscale bewijsrecht reeds in de bestuurlijke voorfasen (die vooraf gaan aan de beroepsfase) op zelfstandige titel gelden.1 Dat geldt naar mijn mening ook in de sfeer van de fiscale bestuurlijke boete. Denk bijvoorbeeld aan het voorschrift dat tot het geven van de cautie verplicht:2 dat voorschrift zou een dode letter zijn als de cautie pas ten overstaan van de rechter zou gelden. Wel is het zo, dat de toepassing van die bewijsregels pas in de beroepsfase kan worden getoetst door de rechter. Ook de bewijsrechtelijke waarborgen van art. 6 EVRM, die ten opzichte van de sfeer van de heffing een aanvullende rol spelen, hebben al invloed voordat de zaak bij de rechter ligt.3 De regels van bewijsrecht die volgen uit art. 6 EVRM gelden namelijk vanaf het moment dat er een criminal charge in de zin van dat artikel is geuit jegens de boeteling.4 Vanaf dat moment moet bijvoorbeeld het vermoeden van onschuld prevaleren, totdat het tegendeel in rechte is bewezen.

In dit hoofdstuk komen de procesrechtelijke aspecten van bewijsrecht in boetezaken aan de orde, die naar nationaal recht afwijken van de sfeer van de heffing. Het gaat dan bijvoorbeeld om de zogeheten gelijktijdigheidseis (paragraaf 15.2). In dit hoofdstuk ga ik ook nader in op de procesrechtelijke waarborgen die uit art. 6 EVRM voortvloeien, althans voor zover die het bewijsrecht raken. In paragraaf 15.3 geef ik eerst aan om welke waarborgen het gaat en laat ik enkele van die waarborgen (zoals de toegang tot een onafhankelijke en onpartijdige rechter) de revue laat passeren. De betekenis van de waarborgen van art. 6 EVRM komt vooral naar voren waar zij een aanvulling vormen op het algemeen geldende fiscale proces- en bewijsrecht. Daarom beschrijf ik in de paragrafen 15.4 en 15.5 de invloed van deze waarborgen en werk ik uit welke aspecten van het procesrechtelijke bewijsrecht in boetezaken afwijken ten opzichte van de sfeer van de heffing. In paragraaf 15.4 komen de aspecten aan de orde die zowel in de bezwaarfase als in de beroepsfase spelen. In paragraaf 15.5 behandel ik enkele aspecten die alleen in de beroepsfase voorkomen. Ik sluit in paragraaf 15.6 af met conclusies.