3.2.1 Wettelijke structuur van de commanditaire vennootschap naar Frans recht

De Franse tegenhanger van de commanditaire vennootschap is de société en commandite simple. Deze is geregeld in de Code de Commerce, die uit twee delen bestaat. Het eerste deel wordt gevormd door wat in Nederland zou worden aangemerkt als wetgeving in formele zin (‘Partie Législative’); de artikelnummers van de Code de Commerce die in dit deel zijn opgenomen worden voorafgegaan door de hoofdletter L. Het tweede deel is een verzameling regeringsbesluiten met kracht van wet (‘Partie Réglementaire’);1 de artikelnummers van de Code de Commerce die in dit deel zijn opgenomen worden voorafgegaan door de hoofdletter R. De société en commandite simple wordt geregeld door de art. L. 222-1 tot en met L. 222-11 en art. R. 222-1 tot en met R. 222-3 van de Code de Commerce.2 Daarnaast zijn volgens art. L. 222-2 de bepalingen inzake de société en nom collectif, te vergelijken met de Nederlandse vennootschap onder firma, op de société en commandite simple van toepassing, voor zover de bepalingen ter zake van de société en commandite simple geen afwijkende voorschriften bevatten. Verder zijn op de société en commandite simple de in art. L. 210-1 tot en met L. 210-9 opgenomen bepalingen van toepassing die voor alle handelsvennootschappen gelden. Art. L. 210-1 bepaalt dat een société en commandite simple tot de handelsvennootschappen behoort.3 Zij bestaat uit een of meer associés commandités en een of meer associés commanditaires. De associés commandités hebben volgens art. L. 222-1 de status van firmanten van een société en nom collectif en zijn daarmee krachtens art. L. 221-1 hoofdelijk verbonden voor de schulden en verbintenissen van de vennootschap. De associés commanditaires zijn, anders dan naar Nederlands recht, eveneens jegens vennootschapscrediteuren verbonden voor de schulden van de vennootschap.4 Deze verbondenheid is krachtens art. L. 222-1 evenwel beperkt tot het bedrag dat zij toegezegd hebben in de vennootschap in te brengen en nog niet hebben voldaan. Zo de commanditaire vennoten de door hen toegezegde inbreng geheel hebben voldaan zijn zij daarmee van hun aansprakelijkheid jegens vennootschapscrediteuren bevrijd.5 De aansprakelijkheid van de onbeperkt aansprakelijke vennoten is een subsidiaire: volgens art. L. 221-1 lid 2 kan een vennootschapscrediteur hen pas aanspreken nadat hij eerst de vennootschap zelf tot betaling heeft aangesproken en deze tekort is geschoten in de nakoming van haar verplichtingen.6 Inbreng van arbeid is een commanditair volgens art. L. 222-1 lid 2 niet mogelijk. Volgens art. 1835 van de Code Civil moet de overeenkomst van vennootschap, ‘les statuts’ geheten, schriftelijk worden aangegaan. Een onderhandse akte volstaat, tenzij in de vennootschap onroerend goed wordt ingebracht of andere goederen of rechten waarvoor registerpubliciteit is voorgeschreven: dan is een notariële akte vereist.7 Anders dan in Nederland is de société en commandite simple volgens art. L. 210-6 rechtspersoon. Deze rechtspersoonlijkheid verkrijgt ze volgens dat artikel door en vanaf het ogenblik van inschrijving van de akte waarin het vennootschapscontract is opgenomen in het handelsregister. In Frankrijk valt het handelsregister onder de verantwoordelijkheid van de handelsrechtbank (‘Tribunal de commerce’). Een inschrijving in het Franse handelsregister is meer dan een formaliteit: een opgave ter inschrijving wordt onder verantwoordelijkheid van de rechter materieel getoetst door de griffier van de handelsrechtbank.8 Opmerkelijk is verder nog dat een société en commandite simple volgens art. L. 210-2 niet voor onbepaalde tijd kan worden aangegaan, maar ten hoogste voor 99 jaar, te rekenen vanaf de dag van inschrijving in het handelsregister. Vermeldenswaard is eveneens dat de vennootschap volgens art. L. 221-15 normaliter eindigt bij het overlijden van een vennoot,9 maar dat dit anders is ingeval van overlijden van een commanditaire vennoot: volgens art. L. 222-10 wordt de vennootschap dan voortgezet. Hieruit blijkt dat de affectio societatis, die ook in Frankrijk wordt gezien als een wezenskenmerk van een personenvennootschap,10 ten aanzien van de commanditairen een minder geprononceerde rol speelt dan ten aanzien van de gecommanditeerde vennoten.11 Anders dan in Nederland kent men in Frankrijk de commanditaire vennootschap met een in aandelen verdeeld kapitaal, de société en commandite par actions, waaraan een aparte afdeling van de Code de Commerce is gewijd, bestaande uit de art. L. 226-1 tot en met L. 226-14. Een interessante ontwikkeling is dat sinds 198912 art. L. 222-3 bepaalt dat de naam van de commanditaire vennoot mag voorkomen in de naam van de vennootschap zonder dat dit tot gevolg heeft dat de commanditair hoofdelijk voor de schulden van de vennootschap wordt verbonden of daaraan enig ander al dan niet punitief bedoeld gevolg is verbonden. Voor het overige is, afgezien van de hierna in 3.2.3 uitvoerig te bespreken regeling van het bestuursverbod, de structuur van de société en commandite simple in grote lijnen gelijk aan die van de Nederlandse commanditaire vennootschap. Aantekening verdient ten slotte nog dat het gebruik van een kapitaalvennootschap als gecommanditeerd vennoot een in de praktijk geregeld voorkomend en juridisch volledig aanvaard verschijnsel is.13