Overheidsaansprakelijkheid voor het verstrekken van onjuiste informatie (SteR nr. 45) 2019/7.4.2:7.4.2 Het negatief belang

Overheidsaansprakelijkheid voor het verstrekken van onjuiste informatie (SteR nr. 45) 2019/7.4.2

7.4.2 Het negatief belang

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Uit het causale karakter van de vergelijking die moet worden gemaakt ter vaststelling van de (omvang van de) schade volgt dat alleen dispositieschade voor vergoeding in aanmerking komt (zie ook paragraaf 7.2.3.2). Het gaat om schade die is geleden onder invloed van een onjuiste voorstelling van zaken die in het leven is geroepen door de onjuiste informatieverstrekking,1 terwijl de burger bij afwezigheid van die voorstelling van zaken2 andere keuzen zou hebben gemaakt, en bij die keuzen geen schade was ontstaan.3 Het gaat om het negatief belang dat is ontstaan doordat ten onrechte onjuiste informatie is verstrekt, en niet om schade die is geleden doordat de overheid niet in overeenstemming met de inhoud van de informatie heeft gehandeld.4

Dit hangt mede hiermee samen dat de aansprakelijkheid van de overheid erop berust dat zij ten onrechte een gerechtvaardigd vertrouwen heeft gewekt, en niet daarop dat zij ten onrechte een gerechtvaardigd vertrouwen heeft geschonden (zie paragraaf 4.7.5). Een onrechtmatige daad die erin bestaat dat de burger op het verkeerde been is gezet, kan naar haar aard slechts aanspraak geven op vergoeding van schade die is ontstaan doordat (rechts)handelingen zijn verricht of nagelaten in de veronderstelling dat wél juiste en volledige inlichtingen met een bepaalde inhoud werden gegeven (zie paragraaf 6.4 en 6.7). Deze twee grondgedachten worden nader uitgewerkt in paragraaf 7.4.3.

De beperking tot dispositieschade brengt niet mee dat alleen geleden verlies (in de zin van artikel 6:96 lid 1 BW), bijvoorbeeld in de vorm van nodeloos, tevergeefs of tot een te hoog bedrag gemaakte kosten, voor vergoeding in aanmerking komt.5 Men neme bijvoorbeeld het geval van de winkelier die voornemens is om een bloemenwinkel te gaan exploiteren, maar daarvan afziet nadat hij van het college te horen heeft gekregen dat het exploiteren van een bloemenwinkel zich niet verdraagt met het vigerende bestemmingsplan. Er dient zich een scala van schadeposten aan indien later blijkt dat de exploitatie van de bloemisterij wel degelijk in overeenstemming was met het bestemmingsplan.

1.

Wanneer de betreffende winkelier na dat moment alsnog overgaat tot de exploitatie van de winkel, dan heeft hij (vertragings)schade geleden doordat hij de exploitatie van die winkel niet meteen ter hand heeft kunnen nemen.6 Hieruit blijkt dat niet alleen geleden verlies maar ook gederfde winst als ‘negatief belang’ voor vergoeding in aanmerking kan komen.7

2.

Van (extra) gederfde winst kan sprake zijn indien de winkelier na het eindigen van de vertrouwensperiode constateert dat de betreffende bloemenwinkel niet meer te huur is (en geen andere geschikte locaties beschikbaar zijn), zodat hij de betreffende winkel niet met vertraging maar in het geheel niet meer kan gaan exploiteren.

3.

Indien de winkelier daarentegen geen aspirant-huurder is maar eigenaar van het pand van waaruit hij bloemen wilde verkopen, dan kan het zo zijn dat hij het pand voor een lager bedrag heeft verkocht gedurende de vertrouwensperiode, in de veronderstelling dat de gebruiksmogelijkheden beperkt waren, en hij daardoor verlies heeft geleden.8

Aardig is ten slotte het geval waarin de winkelier – als gevolg van de informatieverstrekking en gedurende de vertrouwensperiode – een ander pand heeft gekocht of gehuurd ten behoeve van de exploitatie van de bloemenwinkel op een andere locatie. Dit kan meebrengen dat niet het gehele negatieve belang voor vergoeding in aanmerking komt, voor zover dat samenhangt met de locatie die door de onjuiste informatieverstrekking buiten beeld is geraakt. Indien de desbetreffende bloemenwinkelier immers winst heeft gemaakt op een alternatieve locatie, en aannemelijk is dat hij deze alternatieve locatie niet zou hebben geëxploiteerd in de hypothetische situatie waarin geen onjuiste informatie was verstrekt, kan grond bestaan om deze winst in mindering te brengen op de schade. De winkelier heeft dan immers op de alternatieve locatie een winst kunnen genieten die hij niet zou hebben behaald wanneer de normschending (de onjuiste informatieverstrekking) niet zou hebben plaatsgevonden. Men kan dan zeggen dat de winkelier in zoverre geen schade heeft geleden, maar ook dat hij een voordeel heeft behaald dat op de schade in mindering moet worden gebracht (artikel 6:100 BW).9 Volgens de Hoge Raad is het maken van een keuze tussen de beide benaderingen in zoverre niet van belang, dat door de benadeelde in verband met de schadeveroorzakende gebeurtenis behaalde voordelen in beide benaderingen in de toe te kennen schadevergoeding moeten worden betrokken, maar slechts voor zover dat redelijk is.10

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.