2.2.2.3 Latere herzieningen

Latere grondwetsherzieningen die voor deze studie relevant zijn, zijn de grondwetsherzieningen van 1887 en 1983. In 1887 werd de figuur van het medebewind voor het eerst grondwettelijk erkend (art. 144 lid 3 GW-1887). De laatste algehele grondwetsherziening van 1983 bracht — opmerkelijk genoeg voor het eerst — een constitutionalisering van de burgemeester en het college van burgemeester en wethouders.

De eerste grote herziening van de Gemeentewet vond plaats in 1931. Deze herziening bracht een aantal technische wijzigingen in de Gemeentewet. In tegenstelling tot een eerder herzieningsontwerp dat nimmer het Staatsblad haalde, bleven de centrale gedachten achter de Gemeentewet-1851 door de herziening van 1931 onaangetast. Hierdoor droegen de meeste wijzigingen een weinig fundamenteel karakter. Eerste Kamerlid en voormalig minister van Binnenlandse Zaken Rink zei over deze herziening bij de behandeling treffend: "Wij zijn van oordeel dat dit wetsontwerp een eenigszins willekeurig gekozen collectie van veranderingen in de Gemeentewet bevat, waarin één gedachte ontbreekt, maar dat de meerderheid van die wijzigingen verbeteringen zijn."1 De 'collectie van veranderingen' bevatte onder meer een wijziging ten aanzien van delegatie, gemeenschappelijke regelingen, de instelling van de takken van dienst en de openstelling van het burgemeestersambt voor vrouwen.2

Ook na 1931 is de Gemeentewet veelvuldig partieel gewijzigd. Zo is de invoering van de vertrouwensregel op gemeentelijk niveau in 1948 van groot belang voor de verhouding tussen raad en college geweest.3 Dit geldt ook voor de uitbreiding van de verantwoordingsplicht voor de collegeleden in 1969. Hierdoor kwam deze plicht eveneens te gelden voor het medebewind en voor de openbare ordebevoegdheden van de burgemeester.4 In het spoor van de grondwetsherzieningen van 1887 en 1917 wordt het kiesrecht voor de gemeenteraadsverkiezingen uitgebreid. In 1985 wordt dit zelfs uitgebreid tot bepaalde categorieën niet-Nederlanders.