I.3.3 Waarom leidinggevenden aansprakelijk stellen?

Het aansprakelijkheidsrecht kan helpen bij het beperken van de milieudruk van bedrijven tot een verantwoord niveau. Hierbij is mijns inziens een belangrijke rol weggelegd voor de milieuaansprakelijkheid van leidinggevenden. Daarvoor zie ik verschillende redenen. Een van die redenen noemde ik al in de eerste paragraaf van de inleiding: een rechtspersoon is voor zijn handelen afhankelijk van mensen van vlees en bloed. Binnen de rechtspersoon kunnen bestuurders en andere leidinggevenden invloed uitoefenen op het milieubeleid van het bedrijf en op de naleving van de milieuvoorschriften op de werkvloer. De persoonlijke aansprakelijkheid zorgt ervoor dat feitelijke zeggenschap over en verantwoordelijkheid voor de milieubelastende activiteiten niet worden gescheiden. Zo heeft de wetgever het ook gewild: de meeste milieunormen zijn namelijk niet alleen gericht tot de rechtspersoon, maar (juist) ook aan de natuurlijke personen binnen de rechtspersoon of zelfs tot eenieder.1

Wanneer alleen rechtspersonen aansprakelijk kunnen worden gehouden voor milieuovertredingen of als slechts in uitzonderlijke gevallen natuurlijke personen binnen de rechtspersoon hierop kunnen worden aangesproken, dan zouden kwaadwillende of onverschillige leidinggevenden misbruik kunnen maken van de beperkte aansprakelijkheid. Bestuurders en andere leidinggevenden kunnen dan (ten koste van het milieu) onaanvaardbare risico’s nemen zonder dat ze daar persoonlijk verantwoording over af hoeven te leggen, omdat de eventuele aansprakelijkheid voor rekening komt van de rechtspersoon. Zo bezien kan de persoonlijke aansprakelijkheid van deze personen mogelijk bijdragen aan een effectieve handhaving van het milieurecht, want de dreiging van juridische sancties geeft personen met zeggenschap over de milieubelastende activiteiten persoonlijk een belang om de milieuvoorschriften ook daadwerkelijk na te leven. De effectieve handhaving van het milieurecht is goed voor mens en milieu, maar ook voor het bedrijfsleven. Want als bepaalde ondernemers het niet zo nauw nemen met milieuregels en daar ook mee wegkomen, dan zorgt dit ook voor een ongelijk speelveld.2