IV.5.3 Standpuntbepalingsrecht bij NV’s

Bij niet-structuur-NV’s heeft de ondernemingsraad1 op grond van art. 2:134a lid 1 BW in beginsel een standpuntbepalingsrecht ten aanzien van het besluit tot benoeming, schorsing en ontslag van de niet-uitvoerende bestuurder.2 In beginsel, want de ondernemingsraad kan slechts een beroep doen op het standpuntbepalingsrecht indien de benoeming geschiedt door de algemene vergadering.3 Ligt deze bevoegdheid bij een soort- of aanduidingsvergadering, dan komt de ondernemingsraad dit recht niet toe.

Is de vennootschap onderworpen aan het structuurregime, dan ligt het bovenstaande anders. Zoals gezegd, volgt het standpuntbepalingsrecht van de ondernemingsraad bij de benoeming van de niet-uitvoerende bestuurder in dat geval uit art. 2:164a lid 1 jo. 2:158 lid 4 BW. De besluiten tot schorsing en ontslag van een individuele niet-uitvoerende bestuurder vallen daarentegen niet onder het bereik van het standpuntbepalingsrecht. Deze bevoegdheden komen de algemene vergadering bij structuurvennootschappen immers niet toe.4 Ik breng in herinnering dat de algemene vergadering wel bevoegd is het vertrouwen in alle niet-uitvoerende bestuurders op te zeggen.5 Het tweede lid van art. 2:161a/271a BW schrijft voor dat de ondernemingsraad uiterlijk dertig dagen voor de vergadering waarin het voorstel tot ontslag aan de orde komt, van het voorstel op de hoogte wordt gesteld. De ondernemingsraad kan zijn standpunt vervolgens in de aandeelhoudersvergadering toelichten.6

De reikwijdte van het standpuntbepalingsrecht van de ondernemingsraad is overigens niet beperkt tot voornoemde gevallen. Uit het tweede lid van art. 2:135 BW volgt dat het voorstel tot vaststelling van het bezoldigingsbeleid eveneens onder het bereik van het spreekrecht van de ondernemingsraad valt.7

Maar wat houdt dit ‘standpuntbepalingsrecht’ exact in? Het standpuntbepalingsrecht komt erop neer dat de ondernemingsraad voor de oproeping van de aandeelhoudersvergadering in de gelegenheid moet worden gesteld zijn standpunt te bepalen over het voorstel tot benoeming, vaststelling van het bezoldigingsbeleid, schorsing of ontslag. Geschiedt de benoeming van de niet-uitvoerende bestuurder uit een bindende voordracht, dan moet de ondernemingsraad mijns inziens – conform de regeling van art. 2:164a lid 1 jo. 2:158 lid 4 BW – in de gelegenheid worden gesteld een standpunt te bepalen over de voordracht.8 Het standpunt van de ondernemingsraad wordt tezamen met het voorstel (of de voordracht) aangeboden aan de algemene vergadering. Vervolgens mag de voorzitter of het door hem aangewezen lid van de ondernemingsraad het standpunt in de aandeelhoudersvergadering toelichten. De wetsgeschiedenis leert dat de vertegenwoordiger van de ondernemingsraad alleen toegang heeft tot het gedeelte van de vergadering waarin de agendapunten aan de orde komen die samenhangen met de besluiten ten aanzien waarvan de ondernemingsraad het standpuntbepalingsrecht geniet.9

Het standpuntbepalingsrecht stelt de ondernemingsraad niet in staat een vuist te maken. Zo is de algemene vergadering niet verplicht te reageren op het standpunt van de ondernemingsraad. Zij kan het standpunt zonder meer links laten liggen.10 Wordt de ondernemingsraad niet in de gelegenheid gesteld zijn standpunt te bepalen, dan heeft dat evenmin gevolgen. Uit de slotzin van art. 2:134a lid 1, art. 2:135 lid 2 en art. 2:164a lid 1 jo. 2:158 lid 4 BW volgt dat het ontbreken van het standpunt de besluitvorming niet aantast. Het ontbreken van het standpunt doet het besluit met andere woorden niet nietig of vernietigbaar zijn.11 Dit laatste ligt anders wanneer de algemene vergadering de ondernemingsraad negeert bij het collectieve ontslag in de zin van art. 2:164a/274a lid 1 jo. 2:161a/271a BW. In dat geval is het besluit vernietigbaar op grond van art. 2:15 lid 1 sub a BW.12