3.2.3.4 Aansprakelijkheid van de onderzoeker voor niet-hulppersonen

Naast hulppersonen kan de onderzoeker zich bedienen van niet-hulppersonen. Niet-hulppersonen zijn personen die de onderzoeker als onafhankelijke derden bijstaan, wanneer de onderzoeker onvoldoende deskundig is op een bepaald (deel)gebied. In dit kader kan bijvoorbeeld worden gedacht aan de inschakeling van een tolk of taxateur, die de waarde van bepaalde activa kan waarderen. Tussen de onderzoeker en de door hem ingeschakelde niet-hulppersoon komt een overeenkomst van opdracht tot stand (par. 2.4.3.4.3). Bij wanprestatie onder die overeenkomst of een onrechtmatige daad jegens de onderzoeker,1 kan de onderzoeker de door hem geleden schade verhalen op de niet-hulppersoon. Als de door de onderzoeker ingeschakelde niet-hulppersoon onrechtmatig handelt jegens procespartijen, is de onderzoeker daarvoor dan aansprakelijk?

Mijns inziens bestaat hiervoor weinig ruimte, nu hier geen aansprakelijkheid op de voet van art. 6:74 BW of art. 6:170-172 BW past (par. 3.2.3.3) en onrechtmatig handelen van de niet-hulppersoon niet spoedig als eigen gedrag kan worden toegerekend aan de onderzoeker. Ontvanger/Voorsluis staat hieraan in de weg.

In Ontvanger/Voorsluis oordeelde de Hoge Raad dat de toerekening van kennis, wetenschap of (reden tot) twijfel die iemand ten aanzien van de behoorlijke afwikkeling van een transactie heeft aan een ander die deze kennis, wetenschap of (reden tot) twijfel zelf niet had weliswaar niet onder alle omstandigheden is uitgesloten, maar dat daarbij wel terughoudendheid moet worden betracht. Volgens de Hoge Raad klemt dit temeer als die toerekening wordt bepleit in het kader van een aansprakelijkheidsvraag, ‘gezien het in het aansprakelijkheidsrecht geldende uitgangspunt dat eenieder in beginsel alleen voor zijn eigen daden en nalatigheden aansprakelijk is te houden, behoudens welomschreven, op de wet gebaseerde uitzonderingen.’2 Daarbij speelde ook een rol dat er geen direct contact was geweest tussen de adviseur en benadeelde.

Onrechtmatig handelen van de niet-hulppersoon mag gelet op Ontvanger/Voorsluis mijns inziens niet spoedig als eigen gedrag worden toegerekend aan de onderzoeker. De onderzoeker schakelt de niet-hulppersoon in, juist omdat het bij de onderzoeker ontbreekt aan specifieke kennis. Tussen een niet-hulppersoon en de bij de enquêteprocedure betrokken partijen zal ook niet steeds direct contact plaatsvinden. Enkel de niet-hulppersoon die onrechtmatig handelt zal daarvoor veelal aansprakelijk zijn.