49 Dragende beslissingen

Het gezag van gewijsde is in Nederland geregeld in art. 236 Rv. Lid 1 van dat artikel bepaalt dat rechterlijke beslissingen die de rechtsbetrekking in geschil betreffen en zijn vervat in een in kracht van gewijsde gegaan vonnis, in een ander geding tussen diezelfde partijen bindende kracht hebben. Net als in Duitsland hebben zuivere feitelijke beslissingen,1 zuivere beslissingen over objectief recht en beslissingen ten overvloede in een volgende procedure tussen partijen in Nederland geen bindende kracht.2 Maar er is ook een belangrijk verschil tussen beide stelsels. In de vorige paragraaf beschreef ik dat dragende voorbeslissingen van een uitspraak naar Duits recht geen gezag van gewijsde krijgen. In Nederland krijgen die voorbeslissingen wél gezag van gewijsde, mits deze beslissingen daadwerkelijk genomen moeten worden om tot een beslissing over het gevorderde te komen.3 Mits ze dus, met andere woorden, dragend zijn. Wat dat concreet betekent, bespreek ik aan de hand van het eerder aangehaalde voorbeeld over de vordering tot betaling van huursommen. De verhuurder van een pand vordert betaling van huursommen van de huurder en de huurder verweert zich tegen de vordering door te stellen dat de huurovereenkomst nietig is. De rechter verwerpt het verweer van de huurder en wijst de vordering van de verhuurder toe. In Duitsland krijgt de beslissing over de geldigheid van de huurovereenkomst in dit geval geen gezag van gewijsde, terwijl die beslissing in Nederland wel gezag van gewijsde krijgt.4 De huurder of verhuurder die de beslissing van de rechter over de geldigheid van de huurovereenkomst bindend vastgesteld wil hebben, hoeft dus in Nederland niet te vorderen dat de rechter voor recht verklaart dat de huurovereenkomst geldig respectievelijk nietig is om ervoor te zorgen dat de rechtsverhouding bindend komt vast te staan.