Einde inhoudsopgave
Re-integratie zieke werknemer (MSR nr. 66) 2014/1.4.2
1.4.2 Succesvolle interventies
mr.dr. G.A. Diebels, datum 24-09-2014
- Datum
24-09-2014
- Auteur
mr.dr. G.A. Diebels
- JCDI
JCDI:ADS582785:1
- Vakgebied(en)
Arbeidsrecht / Europees arbeidsrecht
Rechtswetenschap / Algemeen
Sociale zekerheid arbeidsongeschiktheid / Re-integratie
Arbeidsrecht / Arbeidsovereenkomstenrecht
Voetnoten
Voetnoten
S. Klosse e.a. (red.), Rehabilitation of Partially Disabled People. An International Perspective, Thesis Publishers: Amsterdam, 1998 (Klosse 1998), B. van Lierop, Reïntegratie na scholing. De brug tussen arbeidsongeschiktheid en arbeidsparticipatie, (diss.) Den Haag: Elsevier Bedrijfsinformatie BV, 2001, S.E. den Uijl, Succesvolle reïntegratieprocessen. Een zoektocht naar factoren van succesvolle reïntegratie van gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemers in de arbeidsorganisatie in Nederland, Duitsland en Zweden, (diss.) Eburon: Delft, 2002.
De arbeidsmarktsituatie, de leeftijd, het geslacht, het arbeidsverleden of de stand van de economie zijn van invloed, maar niet beïnvloedbaar. Zie ook Den Uijl, p.126-132. Ook preventie laat ik buiten beschouwing.
Ik bespreek in het vervolg van deze paragraaf de bevindingen van Klosse 1998, Van Lierop en Den Uijl gecombineerd, terug te vinden in Klosse 1998, p.1-26, Van Lierop, p.43-46 en Den Uijl, p.123- 144.
De Inspectie Werk en Inkomen (IWI) stelde vast dat succes bij re-integratie voor een aanzienlijk deel wordt bepaald door de gezondheid en de economische situatie, IWI, Duurzaamheid van re-integratie. Korte- en langetermijneffecten van re-integratie van arbeidsgehandicapten, december 2006, p.14-15.
SCP 2012 bevestigt dit, p.17. H.G. van der Stelt en M. Staal, ‘WAO-toetreding vóór en na TBA’, SMA 1997/2, p.102-114 stellen vast dat de gezondheid gemiddeld het best wordt ervaren als men niet arbeidsongeschikt is verklaard en het slechtst wordt ervaren als men volledig arbeidsongeschikt is verklaard. IWI-onderzoek uit 2011 benoemt voor WGA-ers factoren die van invloed zijn op het zoeken naar (meer) werk: de gezondheid, zelfredzaamheid, een positieve houding ten opzichte van arbeid, het hebben van een vaste aanstelling en een laag arbeidsongeschiktheidspercentage, IWI, De voorlichting aan WGA’ers, juli 2011, p.8.
Bevestigd door SCP 2012, p.75 en Van Lierop p.9, kritisch Koning, p.113-117.
Zie ook Klosse 1998, p.19-20.
Eurofound 2004: ‘A timely and appropriate response is crucial…the probability of returning to work is less than 50% for those who are absent for between three and six months…Workplace factors, such as lack of contact with the workplace, lack of procedures for dealing with disability and company culture, can all contribute to the likelihood that someone will fail to return to work…Reintegration into work involves a number of parties, such as the worker, family, employer, doctor, occupational health and HR staff’, p.21. Zie voor breder effect van intensief contact bij re-integratie, Koning, p.113.
SCP 2012, p.17. Klosse 1998 benoemt factoren die dat beïnvloeden: een grote organisatie, tevredenheid over het functioneren van de nu arbeidsongeschikte werknemer, nauw contact, een lang dienstverband, een hoge gemiddelde leeftijd, de mogelijkheid van functie- of contractsaanpassing, p.4.
SCP 2012: ‘Als werknemers tijdelijk parttime konden werken of minder belastend werk kregen, bleek het verzuim met 13% af te nemen’, p.46. Dit past ook bij de conclusies van Van der Stelt/Staal over hoe gezondheid wordt ervaren.
M. Westerveld, ‘Klantgericht re-integratierecht. Een kijkje in de snoeptrommel van de overheid’, TRA 2009/76.
Ik wil stil staan bij drie onderzoeken naar welke factoren tot succesvolle interventies leiden.1 Die onderzoeken laten veel verschillende factoren zien, maar mijn aandacht gaat uit naar wat daadwerkelijk met een interventie te beïnvloeden is, na het moment van uitval wegens ziekte.2
Ten eerste betreft het persoonsgebonden factoren.3 Succesvolle re-integratie wordt beïnvloed door de gezondheidssituatie zelf, wat evident is. De aard, de ernst, de duur en de ontwikkeling van de beperking zijn immers bepalend voor welke re-integratieinspanningen worden gedaan.4 Daarnaast is de manier waarop mensen hun gezondheid en hun beperkingen beleven van invloed (motivatie).5 Het verhogen van het opleidingsniveau van de individuele arbeidsongeschikte werknemer heeft verder een positief effect op de kans op succes met re-integratie, zoals sowieso maatregelen gericht op de specifieke persoon.6
In de tweede plaats gaat het om omgevingsgebonden factoren. Vooroordelen, stigmatisering en stereotypering van arbeidsongeschikte werknemers door werkgevers zijn in beginsel beïnvloedbaar maar complex en een zaak van lange adem. Resultaten in re-integratie kunnen veel directer worden bereikt door het volgen van een re-integratieprogramma (waarin wordt gewerkt aan persoonlijke, sociale en werkgerelateerde vaardigheden), door bemiddeling en door scholing, ook op attitude. Voorlichting speelt een rol, net als ingewikkelde regelgeving en bureaucratie.7
Ten derde wordt re-integratie beïnvloed door bedrijfsgebonden factoren. Het betreft daarbij om te beginnen de organisatie van de arbeid: in teamverband werken leidt minder snel tot succesvolle re-integratie dan bij vaak alleen werken. Een andere factor die belangrijk blijkt, is het houden van direct contact tussen werkgever en werknemer, ondersteund door een professionele begeleider.8 Re-integratie in de eigen organisatie is succesvoller dan bij een nieuwe werkgever.9 Het hebben van een beleid ten aanzien van aannemen en in dienst houden van arbeidsongeschikte werknemers (bedrijfscultuur) is relevant. Maar de belangrijkste invloed is de wens en de mogelijkheid van aanpassing van de werksituatie. Als die mogelijkheden bestaan én de werkgever is bereid maatregelen te treffen dan levert dat een grote kans op voor succesvolle re-integratie.10
Consistentie en voorlichting is daarbij wezenlijk. Het gebrek aan succes van veel interventies is deels verklaarbaar omdat het bij re-integratie-instrumenten gaat om een ‘meanderende stroom, die nu eens deze kant opgaat, dan weer een hele andere’, met ‘garanties tot de hoek’.11