Einde inhoudsopgave
De invloed van het EVRM op het ondernemingsrecht (IVOR nr. 91) 2012/4.2.4.1
4.2.4.1 Voorzien bij wet
mr. A.J.P. Schild, datum 06-11-2012
- Datum
06-11-2012
- Auteur
mr. A.J.P. Schild
- JCDI
JCDI:ADS390018:1
- Vakgebied(en)
Ondernemingsrecht / Algemeen
Voetnoten
Voetnoten
Zie bijv. EHRM 6 september 1978, appl. nr. 5029/71 (Klass e.a. t. Duitsland), § 55.
De wellicht wat mysterieus ogende verwijzing naar ‘de algemene beginselen van het internationale recht’ in art 1 EP dient ertoe te verzekeren dat buitenlandse ingezetenen van een verdragsstaat niet onteigend kunnen worden zonder recht op schadevergoeding, hetgeen blijkt uit EHRM 8 juli 1986, appl. nr. 9006/80 (Lithgow e.a. t. Verenigd Koninkrijk), § 117.
Zie Gerards 2011, p. 111-118.
Vaste rechtspraak sinds EHRM 25 maart 1999, appl. nr. 31107/96, JB 1999, 163 m.nt. AWH (Iatridis t. Griekenland). Zie ook bijv. EHRM 20 mei 2010, appl. nr. 55555/08, AB 2010, 305, m.nt. Barkhuysen & Van Emmerik (Lelas t. Kroatië), § 71: “The Court reiterates that the first and most important requirement of Article 1 of Protocol No. 1 to the Convention is that any interference by a public authority with the peaceful enjoyment of possessions should be lawful (…).”
Vgl. EHRM 8 november 2005, appl. nr. 4251/02 (Saliba t. Malta), § 37: “The Court reiterates that the first and most important requirement of Article 1 of Protocol No. 1 is that any interference by a public authority with the peaceful enjoyment of possessions should be lawful. The rule of law, one of the fundamental principles of a democratic society, is inherent in all the Articles of the Convention (see Iatridis cited above, § 58) and entails a duty on the part of the State or other public authority to comply with judicial orders or decisions against it (see Belvedere Alberghiera v. Italy, no. 31524/96, § 56, ECHR 2000-VI). Moreover, the requirement of lawfulness means that rules of domestic law must be sufficiently accessible, precise and foreseeable (…).”
Ook het arbitrair uitoefenen van een op zich duidelijke bevoegdheid kan een gebrek in de voorzienbaarheid meebrengen, zie EHRM 22 september 1994, appl. nr. 13616/88 (Hentrich t. France), § 42.
EHRM 27 mei 2010, appl. nr. 11765/05 (Sarica & Dilaver t. Turkije), waarin het EHRM overwoog in § 42: “En effet, la prééminence du droit, l’un des principes fondamentaux d’une société démocratique, étant inhérente à l’ ensemble de la Convention (Iatridis, précité, § 58), l ’article 1 du Protocole no 1 exige, avant tout et surtout, qu’une ingérence de l’ autorité publique dans la jouissance du droit au respect des biens soit légale.”
EHRM 24 mei 2005, appl. nr. 45214/99 (Sildedzis t. Polen).
EHRM 9 juni 2005, appl. nr. 68443/01 (Baklanov t. Rusland).
“46. The Court accepts that its power to review compliance with domestic law is limited as it is in the first place for the national authorities to interpret and apply that law. However, having regard to the national courts’lack of reference to any legal provision as a basis for the forfeiture of an important sum of money and to the apparent inconsistencies of case-law compared to the national legislation, the Court considers that the law in question was not formulated with such precision as to enable the applicant to foresee, to a degree that is reasonable in the circumstances, the consequences of his actions. It follows that the interference with the applicant’s property cannot be considered lawful within the meaning of Article 1 of Protocol No. 1 to the Convention.”
Zie ook EHRM 24 mei 2005, appl. nr. 45214/99 (Sildedzis t. Polen), § 48: “(…) the Court is of the opinion that the legal provisions concerned lacked the required clarity and precision necessary to provide adequate protection against arbitrary interference by the public authorities with the right to the peaceful enjoyment of the applicant’s possessions.”
Als voorbeeld kan worden gewezen op twee zaken met betrekking tot art. 8 EVRM. EHRM 23 september 1998, appl. nr. 24755/94 (McLeod t. Verenigd Koninkrijk) § 41: “The Court recalls that the expression “in accordance with the law”, within the meaning of Article 8 § 2, requires firstly that the impugned measures should have a basis in domestic law. It also refers to the quality of the law in question, requiring that it be accessible to the persons concerned and formulated with sufficient precision to enable them – if need be, with appropriate advice – to foresee, to a degree that is reasonable in the circumstances, the consequences which a given action may entail (see, amongst many others, the Margareta and Roger Andersson v. Sweden judgment of 25 February 1992, Series A no. 226-A, p. 25, § 75). However, those consequences need not be foreseeable with absolute certainty, since such certainty might give rise to excessive rigidity, and the law must be able to keep pace with changing circumstances (see, mutatis mutandis, the Sunday Times v. the United Kingdom (no. 1) judgment of 26 April 1979, Series A no. 30, p. 31, § 49).”Zie ook EHRM 25 maart 1983, appl. nr. 947/72 (Silver e.a. t. Verenigd Koninkrijk ), § 88: “A third principle is that 'a norm cannot be regarded as a ‘law’unless it is formulated with sufficient precision to enable the citizen to regulate his conduct: he must be able – if need be with appropriate advice – to foresee, to a degree that is reasonable in the circumstances, the consequences which a given action may entail' (ibid.). A law which confers a discretion must indicate the scope of that discretion. However, the Court has already recognised the impossibility of attaining absolute certainty in the framing of laws and the risk that the search for certainty may entail excessive rigidity (ibid.). These observations are of particular weight in the “circumstances”of the present case, involving as it does, in the special context of imprisonment, the screening of approximately ten million items of correspondence in a year (see paragraph 57 above). It would scarcely be possible to formulate a law to cover every eventuality. Indeed, the applicants themselves did not deny that some discretion should be left to the authorities.”
Zie Gerards 2011, p. 123, die na analyse van de jurisprudentie voorts (p. 126) concludeert: “Al met al blijkt uit de rechtspraak dat het Hof niet snel aanneemt dat het vereiste van voorzienbaarheid is geschonden. Ook vrij algemene rechtsbasis accepteert het regelmatig als toereikend, zolang maar voldoende duidelijk is hoe zij in het concrete geval zullen worden toegepast voor degene die het aangaat.”
De eerste uitspraak waarin het EHRM deze eis formuleerde was EHRM 26 april 1979, appl. nr. 6538/74, NJ 1980, 146 m.nt. Alkema (Sunday Times t. Verenigd Koninkrijk), waarin het EHRM (in § 49) overwoog: “the citizen must be able to have an indication that is adequate in the circumstances of the the legal rules applicable to a given case”.
EHRM 9 november 1999, appl. nr. 26449/95 (Špaček t. Tjechië), § 54.
Deze opstelling van het EHRM is bijvoorbeeld van belang bij de beoordeling van de bevoegdheid van de Ondernemingskamer om onmiddellijke voorzieningen te mogen treffen op grond van art. 2: 349a lid 2 BW. De verhouding tussen artikel 2: 349a lid 2 BW en art. 1 EP wordt verderop nader uitgewerkt.
Ook de wijze waarop het EHRM ten slotte de klacht van Špaček verwerpt getuigt van een praktische benadering, EHRM 9 november 1999, appl. nr. 26449/95 (Špaček t. Tjechië), §59: “The Court further notes that in 1991 Špaček SW, the predecessor of the applicant company, applied the accounting principles included in the Rules which were published in Financial Bulletin no. 5. It considers therefore that, even assuming that the Rules and Regulations published in the Financial Bulletin did not constitute legislative or regulatory instruments binding on citizens and legal entities in general, within the meaning of the national law then in force, Špaček SW had accepted the Financial Bulletin as an official public source of binding regulations, and had followed it for the purposes of keeping its accounts “in compliance with accounting principles”, pursuant to section 25 of the Private Business Activities Act. The Court considers that Špaček SW, when changing from single to double-entry book-keeping, had been aware of the way in which the Ministry of Finance published its accounting principles and could easily have sought information about any possible transitional provisions, if necessary with the advice of specialists [curs. AS] (see, mutatis mutandis, the above-mentioned Cantoni v. France judgment of 15 November 1996, Reports 1996-V, p. 1629, § 35). Indeed it has never been alleged that either Špaček SW or the applicant company had been unaware of the provisions of the relevant Financial Bulletins. In addition, taking into consideration that the applicant company as a legal entity, contrary to an individual taxpayer, could and should have consulted the competent specialists, the publication of the Regulations in the Financial Bulletin was sufficient.”
Van de Lanotte & Haeck 2004, deel 2, p. 356.
Zie EHRM 21 mei 2002, EHCR 2002, 56 (Jokela t. Finland), waarin Finland werd veroordeeld omdat hetzelfde stuk grond voor een veel hogere waarde in de successiebelasting werd betrokken, dan waar het vervolgens voor werd onteigend.
Zie bijv. EHRM 15 juni 2006, appl. nr. 57785/00 (Zlinsat, spol s.r.o. t. Bulgarije), § 98: “The requirement of lawfulness, within the meaning of the Convention, means not only compliance with the relevant provisions of domestic law, but also compatibility with the rule of law. It thus presupposes that the rules of domestic law must be sufficiently precise and foreseeable (…). It also implies that the law must provide a measure of legal protection against arbitrary interferences by public authorities with the rights safeguarded by the Convention (see Capital Bank AD, cited above, § 134, with further references). It would be contrary to the rule of law for the legal discretion granted to the authorities in areas affecting fundamental rights to be expressed in terms of an unfetteredpower. Consequently, the law must indicate the scope of any such discretion and the manner of its exercise with sufficient clarity, so as to give the affected individuals and entities adequate protection against arbitrary interference (see, mutatis mutandis, Hasan and Chaush v. Bulgaria [GC], no. 30985/96, § 84, ECHR 2000 XI, with further references). Finally, the concepts of lawfulness and the rule of law in a democratic society command that measures affecting fundamental human rights be accompanied by appropriate procedural safeguards. In ascertaining whether this condition has been satisfied, a comprehensive view must be taken of the applicable procedures (…).”
EHRM 24 november 2005, appl. nr. 49429/99 (Capital Bank AD t. Bulgarije), § 134: “The requirement of lawfulness, within the meaning of the Convention, presupposes, among other things, that domestic law must provide a measure of legal protection against arbitrary interferences by the public authorities with the rights safeguarded by the Convention (see Malone, p. 32, § 67, and Fredin (no. 1), p. 16, § 50, both cited above; and, more recently, Hasan and Chaush v. Bulgaria [GC], no. 30985/96, § 84, ECHR 2000-XI). Furthermore, the concepts of lawfulness and the rule of law in a democratic society require that measures affecting fundamental human rights be, in certain cases, subject to some form of adversarial proceedings before an independent body competent to review the reasons for the measures and the relevant evidence (see, mutatis mutandis, Al-Nashif v. Bulgaria, no. 50963/99, § 123, 20 June 2002). It is true that Article 1 of Protocol No. 1 contains no explicit procedural requirements and the absence of judicial review does not amount, in itself, to a violation of that provision (see Fredin (no. 1), cited above, pp. 16-17, § 50). Nevertheless, it implies that any interference with the peaceful enjoyment of possessions must be accompanied by procedural guarantees affording to the individual or entity concerned a reasonable opportunity of presenting their case to the responsible authorities for the purpose of effectively challenging the measures interfering with the rights guaranteed by this provision. In ascertaining whether this condition has been satisfied, a comprehensive view must be taken of the applicable judicial and administrative procedures (see AGOSI, cited above, p. 19, § 55; Hentrich v. France, judgment of 22 September 1994, Series A no. 296-A, p. 21, § 49; and Jokela v. Finland, no. 28856/95, § 45, ECHR 2002-IV).”
Vgl. HR (belastingkamer) 22 oktober 2010, LJN BL1943 (Fierens-marge): “3.4.2 Artikel 1 van het Protocol brengt mee dat elke maatregel die het ongestoorde genot van eigendom aantast, waaronder de heffing van belasting, vergezeld moet gaan van procedurele garanties die de betrokkene een redelijke mogelijkheid bieden tot effectieve betwisting van de rechtmatigheid van die maatregel (vgl. EHRM 24 november 2005, no. 49429/99, Capital Bank AD tegen Bulgarije, paragraaf 134, en HR 10 juli 2009, nr. 08/01578, LJN BG4156, BNB 2009/246). Een maatregel die niet aan deze primaire eis voldoet, kan niet worden aangemerkt als “lawful” in de zin van de rechtspraak van het EHRM, en komt reeds daardoor in strijd met het Protocol. Voor de toetsing van een dergelijke maatregel aan artikel 1 van het Protocol is het derhalve niet van belang of er een redelijke mate van evenredigheid bestaat tussen de gebruikte middelen en het – legitieme – doel dat daarmee in het algemene belang wordt nagestreefd, in die zin dat er een redelijke verhouding (‘fair balance’) bestaat tussen voormeld algemeen belang en de bescherming van individuele rechten (vgl. EHRM 25 maart 1999, Iatridis tegen Griekenland, no. 31107/96, onder meer gepubliceerd in JB 1999/163, paragraaf 58).”
Zie bijv. EHRM 26 september 2006, appl. nr. 35349/05 EHRC 2006, 138 (Fleri Soler & Camilleri t. Malta), § 79.
Vgl. Bingham 2010, p. 8: “The core of the existing principle is, I suggest, that all persons and authorities within the state, whether public or private, should be bound by and entitled to the benefit of laws publicly made, taking effect (generally) in the future and publicly administered in the courts.”
EHRM 6 september 1978, appl. nr. 5029/71 (Klass e.a. t. Duitsland) § 55: “One of the fundamental principles of a democratic society is the rule of law, which is expressly referred to in the Preamble to the Convention (see the Golder judgment of 21 February 1975, Series A nr. 18, pp. 16-17, para. 34). The rule of law implies, inter alia, that an interference by the executive authorities with an individual’s rights should be subject to an effective control which should normally be assured by the judiciary, at least in the last resort, judicial control offering the best guarantees of independence, impartiality and a proper procedure.”
EHRM 9 december 1994, appl. nr. 13427/87 (Stran Greek Refineries & Stratis Andreadis t. Griekenland), § 42-50 en EHRM 19 maart 1997, appl. nr. 18357/91 (Hornsby t. Griekenland), § 40-41.
Herhaaldelijk heeft het EHRM overwogen de rule of law als één van de kernbeginselen van de democratische samenleving te zien.1 Art. 1 EP brengt zulks tot uiting door te eisen dat iedere inbreuk op het recht op eigendom slechts toelaatbaar is onder de “voorwaarden voorzien in de wet en in de algemene beginselen van internationaal recht bij wet en de beginselen van internationaal recht”.2 De eis dat inbreuken slechts zijn toegestaan wanneer is voorzien in een voldoende wettelijke basis (het vereiste van legal certainty, ook wel het lawfulness-vereiste genoemd) geldt overigens niet alleen ten aanzien van art. 1 EP, maar geldt voor alle door het EVRM beschermde rechten waarop inbreuken onder omstandigheden zijn toegestaan.3
De eis dat een inbreuk op een eigendomsrecht lawful dient te zijn, is volgens vaste rechtspraak van het EHRM de belangrijkste eis die art. 1 EP stelt.4 Het lawfulness-vereiste is in de jurisprudentie van het EHRM uitgewerkt naar in beginsel drie specifieke eisen:5
precision
foreseeability
accessibility
De vereisten van foreseeability and precision impliceren dat de bevoegdheid van nationale overheden om beperkingen te stellen aan het eigendomsrecht met voldoende precisie moet zijn vastgelegd, rekening houdend met het voorwerp van de regelgeving ter zake, zodat de justitiabelen hun gedrag daarop kunnen afstemmen.6 In deze paragraaf illustreer ik het voorgaande aan de hand van enige uitspraken van het EHRM. De vraag in hoeverre de eisen van precision en foreseeability de bevoegdheid van de Ondernemingskamer tot het treffen van onmiddellijke voorzieningen begrenzen, behandel ik in paragraaf 4.3.2.1.
In de zaak Sarica & Dilaver t. Turkije oordeelde het EHRM bijvoorbeeld dat sprake was van een schending van art. 1 EP omdat de praktijk waarbij de Turkse autoriteiten grond in bezit konden nemen voor een onbepaalde tijd en voor eigen gebruik, zonder juridische eigendomsoverdracht en zonder een goede juridische grondslag die voorzag in een verplichting tot compensatie, strijdig is met hetgeen het legaliteitsbeginsel van de Turkse overheid vergt.7
Ook in de zaak Sildedzis t. Polen was sprake van een willekeurige uitoefening van een bevoegdheid, waardoor een schending van art. 1 EP ontstond. Sildedzis had van de Poolse belastingdienst een auto gekocht, maar kon deze auto vervolgens niet gebruiken omdat de Poolse variant van de APK-vergunning hem steeds werd geweigerd. De reden was dat de auto geen chassisnummer bleek te hebben. De auto was hoogstwaarschijnlijk gestolen. Volgens het EHRM voldeden de voorschriften waarop Sildedzis de gevraagde APK-vergunning was geweigerd niet aan de eisen van clarity and precision.8
Een ander voorbeeld betreft de zaak Baklanov t. Rusland.9 Baklanov, een Let, die woonde in Riga, had een overeenkomst gesloten met een makelaar in onroerend goed in Moskou. Om aan zijn betalingsverplichtingen te voldoen had hij in Riga 250.000 dollar opgenomen en was hij naar Moskou gevlogen. Daar werd hij door de douane aangehouden omdat hij verzuimd had aangifte te doen van zijn contanten. Het bedrag dat hij bij zich had werd als ‘smokkelwaar’ verbeurd verklaard. Baklanov beriep zich erop dat de Russische wet niet voldoende duidelijk was en daardoor geen deugdelijke grondslag bood voor deze verbeurdverklaring. Baklanov kreeg in Straatsburg gelijk.10
De hiervoor aangehaalde uitspraken illustreren dat het vereiste van foreseeability verband houdt met het belang dat het EHRM hecht aan de naleving van de rule of law.Wettelijke bevoegdheden die op een geheel onverwachte manier kunnen worden aangewend en uitgeoefend ontberen een reële wettelijke basis.11
Het EHRM erkent overigens dat de nationale wetgever niet ieder concreet geval kan voorzien. Niet geëist mag dan ook worden dat de wettelijke norm zo precies wordt geformuleerd dat deze geheel is toegesneden op het desbetreffende geval. Het nationale recht mag de rechter een zekere discretionaire bevoegdheid laten.12 De eis van foreseeability verzet zich ook in beginsel niet tegen ruim geformuleerde open normen die de rechter veel vrijheid laten. Beslissend is niet zozeer of een wettelijke bepaling eenduidig is geformuleerd, maar of een bepaald rechtsgevolg redelijkerwijze door de betrokkene had kunnen worden voorzien. Naar de kern genomen beoogt het foreseeability -vereiste niet meer dan te voorkomen dat bevoegdheden willekeurig kunnen worden uitgeoefend.13
Met accessibility is bedoeld dat een ieder in de gelegenheid moet zijn de inhoud van de norm te kennen.14 In de zaak Špaček t. Tsjechië klaagde een bedrijf, dat van ‘enkel’ naar ‘dubbel’ boekhouden was over gestapt en dientengevolge tegen een belastingaanslag was aangelopen, dat de grondslag voor de belastingheffing onduidelijk en gebrekkig was geweest omdat deze niet op een duidelijke en rechtsgeldige wijze bekend was gemaakt. Het was slechts aangekondigd in een niet officieel blaadje, aldus verzoekster. Het EHRM stelde bij de beoordeling van deze klacht het volgende voorop:15
“The Court considers that when speaking of “law”, Article 1 of Protocol No. 1 alludes to the same concept to be found elsewhere in the Convention, a concept which comprises statutory law as well as case-law [curs. AS]. It implies qualitative requirements, notably those of accessibility and foreseeability (see the Cantoni v. France judgment of 15 November 1996, Reports 1996-V, p. 1627, § 29, with reference to the S.W. and C.R. v. the United Kingdom judgments of 22 November 1995, Series A no. 335-B and 335-C, pp. 41-42, § 35, and pp. 68-69, § 33, respectively).”
Zoals in het hiervoor opgenomen citaat tot uitdrukking komt, beoordeelt het EHRM de vraag of sprake is van een voldoende kenbare wettelijke basis, mede aan de hand van de voor de betrokkene kenbare jurisprudentie.16 Niet alleen de abstracte wettelijke norm is van belang, maar ook de praktische invulling ervan.17
Uit de Špaček-uitspraak valt af te leiden dat het accessibility-vereiste niet een bepaalde vorm van bekendmaking voorschrijft. Vereist is alleen dat de aangewende publiciteitstechniek in de praktijk tot effectieve publiciteit leidt.18 Voorts is relevant of een norm door het raadplegen van specialisten achterhaald kon worden. Die overweging is in het licht van de omstandigheid dat het in casu om een boekhoudkundige norm ging niet onbegrijpelijk, nu dat een domein voor specialisten bij uitstek is. De Špaček-uitspraak illustreert de eis dat de wettelijke grondslag voor een inmenging in het eigendomsrecht, voldoende precies, toegankelijk en voorzienbaar dient te zijn.
Het lawfulness -vereiste dient te worden begrepen tegen de achtergrond van het legaliteitsbeginsel, zoals dat een dominant beginsel is in de rechtspraak van het EHRM bij de uitleg van alle door het EVRM beschermde grondrechten. Het belang van het legaliteitsbeginsel heeft ertoe geleid dat het EHRM onder het lawfulness -vereiste ook begrijpt dat overheidsoptreden consistent 19 is en vooral ook dat voldoende procedurele waarborgen bestaan.20 De afbakening met art. 6 EVRM is daarbij soms niet geheel helder. Het EHRM lijkt als uitgangspunt te hanteren dat het bestaan van onvoldoende rechtswaarborgen in beginsel een schending oplevert van art. 6 EVRM en op zichzelf niet leidt tot een schending van art. 1 EP.21 Het EHRM hanteert het onderscheid tussen art. 6 EVRM en art. 1 EP echter niet strikt. Het EHRM toetst de vraag of sprake is van voldoende rechtsmiddelen (of waarborgen) soms aan art. 1 EP en art. 6 EVRM gezamenlijk. Soms wordt in art. 1 EP ook zelfstandig de eis gelezen dat voorzien moet zijn in voldoende rechtswaarborgen. Strikt genomen is de redenering dan dat het bestaan van onvoldoende effectieve rechtsbescherming erin resulteert dat een verdragsstaat tekort is geschoten in de (positieve) verplichting om voor een adequate bescherming van eigendomsrechten te zorgen, met als gevolg dat een inmenging in een recht van eigendom niet langer als lawful kan worden aangemerkt. De Hoge Raad heeft art. 1 EP in deze zin verstaan in de uitspraak waarin zij de Fierens-marge in strijd achtte met het lawfulness -vereiste art. 1 EP.22
Helemaal eenduidig is de lijn van het EHRM op het punt van het begrijpen van procedurele vereisen onder het lawfulness -vereiste overigens niet. Zo lijkt het EHRM soms de afwezigheid van voldoende rechtswaarborgen niet in het kader van het lawfulness -vereiste te beoordelen, maar in het kader van de vraag of sprake is geweest van een fair balance. De afwezigheid van voldoende procedurele waarborgen wordt dan genoemd als een factor die bijdraagt aan het oordeel dat geen sprake is van een fair balance.23
Ik sluit mijn beschouwing over het lawfulness-vereiste af met een opmerking over het legaliteitsbeginsel waarin het is ingebed. Over de centrale rol die dit begrip vervult in het recht heeft Lord Bingham geschreven in zijn zwanenzang: The Rule of Law. Het legaliteitsbeginsel brengt mee dat voor ieder overheidshandelen een toereikende basis dient te bestaan in het recht.24 In zijn boek ontleedt Bingham the rule of law tot acht principles. Het legaliteitsbeginsel vergt volgens Bingham dat:
het recht toegankelijk is en voor zover mogelijk duidelijk en voorspelbaar,
rechtsvragen en vragen over aansprakelijkheid zoveel mogelijk te worden beslist door wetstoepassing in plaats van met behulp van beleidsvrijheid door de rechter,
het recht gelijkelijk op een ieder van toepassing is,
ambtsdragers al hun bevoegdheden te goeder trouw uit te oefenen, met inachtneming van het doel en de omvang van de hen toevertrouwde bevoegdheden,
het recht een adequate bescherming biedt tegen inbreuken op grondrechten,
de staat dient te voorzien in adequate mogelijkheden om geschillen tijdig en tegen niet al te hoge kosten te beslechten,
dat rechtsgedingen eerlijk dienen te verlopen, en
de staat zijn verplichtingen nakomt zowel op nationaal als internationaal vlak.
De erkenning van het primaat van het legaliteitsbeginsel in onze samenleving houdt in de erkenning van de staat om deze acht beginselen na te streven, aldus Bingham.
De door Bingham geformuleerde beginselen zijn voor het grootste gedeelte verankerd in het EVRM zelf. Anderen zijn expliciet aanvaard in de jurisprudentie van het EHRM. Zo is in Klass e.a. t. Duitsland overwogen dat al het handelen van de overheid dient te kunnen worden getoetst door een onafhankelijke rechter25 en is in Stran Greek Refineries & Stratis Andreadis t. Griekenland erkend dat uitspraken die in kracht van gewijsde zijn gegaan ook daadwerkelijk ten uitvoer moeten kunnen worden gelegd.26
Het EHRM hecht een groot belang aan de naleving van de rule of law, in het licht waarvan het lawfulness-vereiste moet worden beschouwd. Op dit punt toetst het EHRM dan ook in beginsel streng. Veel terughoudender is het EHRM bij de beoordeling van de vraag of een inbreuk op het recht van eigendom kan worden gerechtvaardigd vanwege het algemeen belang.