7.2.1 Dilemma: waarom de perfecte oplossing niet bestaat

In een ideale wereld zijn er perfecte belastingwetten, die perfect worden uitgevoerd, waarbij de voorlichting erover (voor zover al nodig) even perfect verloopt, net als het raadplegen van die voorlichting door burgers. Natuurlijk ligt dat in werkelijkheid anders. Wetten zijn complex, de uitvoering is gecompliceerd, voorlichting is noodzakelijk maar kan om allerlei redenen tekortschieten vanwege de trade-off tussen juridische juistheid en begrijpelijkheid, en in het communicatieproces tussen de Belastingdienst en burgers kunnen verstoringen optreden.1 Aangezien niet alle afwijkingen van het ideaalbeeld vermijdbaar zijn, is een oplossing voor verwachtingenconflicten noodzakelijk.

De zoektocht naar een betere oplossing brengt evident een dilemma mee, waarbij twee (of meer) belangen in een verschillende richting wijzen.2 Als het belang van de burger wordt gediend door absolute bescherming van het bij hem gewekte vertrouwen, wordt het belang van een juiste wetstoepassing meer dan eens niet gediend. Als het belang van de Belastingdienst bij zijn onbelemmerde uitvoering van de voorlichtende taak wordt gediend door het gewekte vertrouwen nooit te honoreren, wordt het belang van de individuele burger vaak niet gediend. Als het belang van de ene burger wordt gediend door bescherming van zijn vertrouwen, wordt het belang van andere burgers op wie de wet wel strikt wordt toegepast, niet gediend. Als het belang van de overheid wordt gediend door het collectief te beschermen, wordt het algemene belang van een betrouwbare overheid niet gediend. Kortom, bij een belangenconflict is een belangenafweging noodzakelijk (paragraaf 4.2.3.4).