2.4.3 Het onderzoek naar conservatoir beslag (research memorandum)

Ten behoeve van het Research Memorandum werden gegevens verzameld die een beeld geven van de afgifte van een beslagverlof en het vervolg daarop. Een belangrijke te beantwoorden vraag was welke rol het opheffingskortgeding binnen het geheel van het systeem van conservatoir beslag speelde. Hiertoe was een vergelijking tussen situaties van een beslag met en zonder opheffingskortgeding voorzien. Na een identificatie van gewenste analyses en hiervoor benodigde documenten1 is een verbinding2 gelegd (gematcht) tussen verschillende gegevensgroepen, waarbij op het niveau van procespartijen een match moest worden gemaakt tussen diverse typen gegevens (rekesten-opheffingskortgedingen-hoofdzaken, respectievelijk rekesten-hoofdzaken). Op deze wijze werden dossiergegevens geïdentificeerd, waarmee vervolgens gericht documenten uit de archieven van de gerechten konden worden opgevraagd. Het uiteindelijke doel was om te komen tot twee zogenaamde hoofdverzamelingen, namelijk zaken waarin wel en zaken waarin geen opheffingskortgeding werd aangebracht, de zogenoemde vergelijkingsgroep (zie figuren 3a en 3b). In verband met de doorlooptijd van hoofdzaken werd gekozen voor het jaar 2006 als basisjaar omdat aannemelijk was (en in de praktijk ook is gebleken) dat hiermee in de hoofdzaken die relevant waren3 ook een einduitspraak beschikbaar zou zijn.

Voor de verzameling ‘opheffingskortgeding’ is uitgegaan van alle als zodanig in de lokale databases van zes rechtbanken geregistreerde, en hierop op basis van het dossier gecontroleerde zaken. Het betrof 267 zaken (middelste kolom van figuur 3a: N=267). Hieraan zijn de dossiergegevens toegevoegd, waarmee de unieke sleutel van partijgegevens bekend werd. Hierbij zijn vervolgens de rekesten, die aanleiding waren voor het aanvragen van een opheffingskortgeding (linkerkolom van figuur 3a), en de bijbehorende hoofdzaken (een civiele handelszaak (HA/ZA) of kort geding (KG/ZA) gezocht (rechterkolom van figuur 3a). Voor de vergelijkingsgroep (‘geen opheffingskortgeding’) is een andere methode van samenstelling gebruikt.4 Het betreft een aselecte steekproef uit het totale aantal geregistreerde beslagrekesten bij de zes meewerkende rechtbanken die – ten behoeve van de vergelijkbaarheid van beide bestanden – qua aantal even groot is als het aantal zaken (N = 267) waarin een opheffingskortgeding werd geëntameerd. De basisgegevens die als uitgangspunt voor het matchen werden gebruikt, zijn in de figuren 3a en 3b grijs aangegeven.

Naast inhoudelijke zijn ook niet-inhoudelijke (status)gegevens in de datasheets opgenomen. Het gaat hierbij met name om intrekkingen, royementen, geen documenten bekend of niet van toepassing.5 Het is relevant om ook deze gegevens in analyses te betrekken omdat zij informatie geven over het verloop en de omvang ten opzichte van (procedurematig) eerdere verzamelingen. Het aantal zaken waarin een vonnis bekend is dat informatie kan geven over de toe- of afwijzing van de hoofdvordering is kleiner dan het aantal bekende hoofdzaken. Wanneer wordt gesproken over resultaten in de zin van toe- of afwijzingen is het van belang om zich te realiseren dat gepresenteerde resultaten betrekking hebben op die zaken waarin een vonnis is uitgesproken. Er is dus ook een omvangrijke groep waarin niet bekend is hoe de uitspraak van de rechter zou zijn geweest. Daar waar op grond van de inhoud van documenten is gebleken dat deze niet juist waren geregistreerd in de database Civiel of documenten weliswaar bekend waren op grond van de database Civiel, maar niet geleverd konden worden uit de archieven, zijn de in dit onderzoek gepresenteerde aantallen hiermee gecorrigeerd6 dan wel vervangende rekesten geselecteerd.7 Niet alle documenten konden compleet worden aangeleverd, hetgeen met name in de vergelijkingsgroep soms leidt tot relatief hogere aantallen onbekende gegevens. Schikkingen die ter zitting zijn bereikt worden niet door alle gerechten op dezelfde wijze afgehandeld en geregistreerd: dit heeft gevolgen voor de gegevens inzake proces-verbaal. Op die onderdelen in deze rapportage waar (een vermoeden bestaat dat) een der voorgenoemde factoren van invloed kan zijn op de resultaten, wordt hiervan melding gemaakt.