5.7.1 Inleiding

Verbindt een belastingplichtige zich jegens de koper niet alleen tot het leveren van een onroerend goed maar ook tot het verrichten van aannemingswerkzaamheden, dan is sprake van een zogenoemde ‘koop-/aannemingsovereenkomst’.1 Deze overeenkomst heeft een hybride karakter.2 Het ‘koopdeel’ van deze overeenkomst verplicht tot het leveren van een onroerend goed, terwijl het ‘aannemingsdeel’ van deze overeenkomst verplicht tot het tot stand brengen van een werk van stoffelijke aard.3 Bij de te verrichten aannemingswerkzaamheden kan gedacht worden aan de (gedeeltelijke) sloop van een oud gebouw, het saneren van de grond, het bouwrijp maken van de grond en/of de (ver)bouw van een gebouw.4

In de civielrechtelijke literatuur in Nederland bestaat verschil van mening over de kwalificatie van de koop-/aannemingsovereenkomst. Sommige auteurs menen dat bij de koop-/aannemingsovereenkomst sprake is van twee gekoppelde overeenkomsten, terwijl andere auteurs menen dat sprake is van een gemengde overeenkomst, een overeenkomst sui generis, omdat de koop van het onroerend goed en de aanneming van werk een onlosmakelijk geheel vormen.5 Dit laatste staat overigens veelal expliciet in de koop-/aannemingsovereenkomst vermeld. Ook in de btw is over de kwalificatie van de handeling(en) die dezelfde belastingplichtige op grond van een koop-/aannemingsovereenkomst verricht verschillend gedacht. In de Nederlandse jurisprudentie werd aanvankelijk ervan uitgegaan dat de belastingplichtige in dat geval steeds twee handelingen verricht die voor de btw-heffing afzonderlijk in aanmerking moeten worden genomen.6 Op basis van het Don Bosco-arrest van het Hof van Justitie is hierin verandering gekomen.7 Het KPC Herning-arrest laat evenwel zien dat de belastingplichtige die op grond van een koop-/aannemingsovereenkomst zich zowel verbindt tot de levering van vastgoed als het verrichten van aannemingswerkzaamheden niet altijd één handeling sui generis verricht.8

De opbouw van deze paragraaf is als volgt. In paragraaf 5.7.2 komt aan bod wat het object van levering is bij de koop-/aannemingsovereenkomst. Vervolgens wordt in paragraaf 5.7.3 ingegaan op de vraag wanneer deze levering plaatsvindt. In paragraaf 5.7.4 wordt afgesloten met een conclusie.