3.7 Conclusie

De onwaardige mag geen voordeel trekken uit de nalatenschap. Betoogd is dat hieronder niet enkel wordt begrepen een erfdeel, legitieme portie, legaat en lastbevoordeling, maar ook het ouderlijk vruchtgenot, de andere wettelijke rechten uit afdeling 4.3.2, de positie van executeur en bewindvoerder. Met andere woorden: de onwaardige kan in het geheel geen rechten ontlenen aan de nalatenschap. Wordt de onwaardigheid vastgesteld na het overlijden van de erflater, dan geldt dat de goederen van rechtswege zijn blijven toebehoren aan de (overige) erfgenamen. Ieder bezit van de nalatenschap door de onwaardige is onrechtmatig, waarbij hij geldt als bezitter te kwader trouw.

Rechten door derden te goeder trouw verkregen voordat de onwaardigheid is vastgesteld worden geëerbiedigd, zo luidt de regeling in artikel 4:3 lid 2 BW. Bepleit is dat niet aangeknoopt dient te worden bij het moment waarop de onwaardigheid is vastgesteld. Derden te goeder trouw verdienen bescherming ongeacht het moment waarop de onwaardigheid is vastgesteld. Heeft de derde het goed om niet verkregen, dan kan hij gehouden zijn een billijke vergoeding te betalen aan de rechthebbenden.

De afgifte van een verklaring van erfrecht kan worden bemoeilijkt als onwaardigheidsvraagstukken een rol spelen. Is voor de notaris niet duidelijk of al dan niet sprake is van onwaardigheid of vergeving, dan mag hij de knoop niet zelf doorhakken. Het is dan aan de civiele rechter om een oordeel te vellen. De notaris mag in dat geval niet overgaan tot het afgeven van een verklaring van erfrecht waarin de vererving is opgenomen. Een verklaring van executele is mogelijk, zolang de executeur niet de persoon is waarover twijfel bestaat.