Einde inhoudsopgave
Executele (Publicaties vanwege het Centrum voor Notarieel recht) 2007/I.C.1
I.C.1. De reden en de zin van veel theorieën
Prof.mr. B.M.E.M. Schols, datum 07-12-2007
- Datum
07-12-2007
- Auteur
Prof.mr. B.M.E.M. Schols
- JCDI
JCDI:ADS409359:1
- Vakgebied(en)
Erfrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
ASTRID OFFERGELD, Die Rechtsstellung des Testamentsvollstreckers (diss. Munster)1994, Berlin: Duncker & Humblot 1995, p. 51 e.v.
CAROLIN LAUER, Der Testamentsvollstrecker in der Grauzone rechtlicher Befugnisse (diss.Wurzburg) 1999, p. 257.
Dit 'terugtreden' van de wetgever ten behoeve van wetenschap en rechtspraak is niet ongebruikelijk. Zie bijvoorbeeldMeijers in zijn Groene Boek over het leerstuk van verknochtheid in het huwelijksvermogensrecht: 'De uitwerking van dit beginsel kan men aan de rechter overlaten.', Parl. Gesch. Boek 1 BW, p. 280.
ALEX SCHMUCKER,Testamentsvollstrecker undErbe (diss. Mannheim 2001), Frankfurt am Main: Peter Lang 2002, p. 17.
In het eerste ontwerp van § 1903 Abs. 1 BGB. Zie thans § 2212 BGB.
In de oudere literatuur komt men nog meer theorieen tegen, te weten: de 'Mandatstheorie', 'Vormundstheorie', de theorie van de 'beschwerten Vermachtnisnehmer', de 'Schiedsrichter-theorie'. Zie hiervoor noot 40 van LANGE/ KUCHINKE, Erbrecht, Munchen: Beck 2001,p. 668.
WALTER ZIMMERMANN, Die Testamentsvollstreckung, Berlin: Erich Schmidt Verlag 2003, p. 135.
LANGE/KUCHINKE, Erbrecht, Munchen: C.H. Beck 2001, p. 669.
CAROLIN LAUER, Der Testamentsvollstrecker in der Grauzone rechtlicher Befugnisse (diss.Wurzburg) 1999, p. 58.
In het Duitse recht stapelen de theorieen zich over 'die Rechtsstellung des Testamentsvollstreckers'1 op, zij het dat men, ondanks de vele theorieen die om de eer strijden, uiteindelijk in beginsel wel tot een heersende leer is kunnen komen.
De reden dat er zoveel theorieen zijn, is ongetwijfeldte danken aan het feit dat de Duitse wetgever zich niet uitgesproken heeft over de aard van deTesta-mentsvollstreckung en blijkens de parlementaire geschiedenis 'die Klarung dieser Frage und die nahere Ausgestaltung' aan de wetenschap overliet.2 Waar hebben wij die frase eerder gehoord?3
Schmucker4 wijst er op dat in eerste instantie - voordat een beroep op de wetenschap werdgedaan - deTestamentsvollstrecker nog als wettelijk vertegenwoordiger van de erfgenamen neergezet werd,5 hetgeen in tweede instantie bewust achterwege werdgelaten.
Er zijn meerdere 'Vertreter'theorieen ontwikkeld, er is een 'Eigenrechtstheorie', de theorie 'des neutralen Handelns', de 'Treuhandertheorie' en de 'Amtstheorie'. Niet dat ik overigens de illusie heb volledig te zijn.6
De belangrijkste achtergrondvoor het ontstaan van deze theorieenisom hiermee vragen van procesrechtelijke aardte kunnen beantwoorden.7 Een praktisch probleem derhalve. DeTestamentsvollstrecker met zijn'eigen recht' of de Testamentsvollstrecker als vertegenwoordiger van de erfgenamen. Ku-chinke8 geeft echter aan dat de beantwoording van de vele concrete vragen die ontstaan rondom de beheersbevoegdheid van de Testamentsvollstrecker, zoals bijvoorbeeld: Wie is bevoegd om in het economisch verkeer te handelen? of: Zijn de erfgenamen aansprakelijk voor bepaalde door deTestamentsvollstrecker aangegane verbintenissen?, alleen naar tevredenheid en overtuigend kan geschieden op grond van een goed onderbouwde theorie. Wetenschappelijk 'ruziemaken' heeft zin of in de woorden van Lauer:9
'(...) erscheint ein Eingehen auf die Kontroverse bedeutsam, als die unterschied-liche Meinungen unterschiedliche Schwerpunkte im Hinblick auf die zu wah-renden Interessen setzen und eine differenzierte Herleitung des Instituts vor-nehmen, so dass hieraus moglicherweise verschiedenartige Schlusse auf Befug-nisse undfur bestehende Zweifelsfragen gezogen werden konnen.'
Hoe interessant het wetenschappelijke 'discours' ook is, dit neemt niet weg dat de vraag gesteld dient te worden of hier wellicht een taak voor de wetgever ligt om de aard van de rechtspositie van de Testamentsvollstrecker 'met zoveel woorden' in de wet op te nemen. Of zitten de werkelijke problemen dieper?
Hierna zal ik ingaan op de verschillende theorieen en kort aangeven wat ze inhouden.