4.2.4.1 Plan van aanpak

In het navolgende zal ik inzicht verschaffen in de invloed van het deskundigenadvies op het eindoordeel van de rechter. Ik doe dat aan de hand van jurisprudentieanalyses. Ik plaats daarbij direct een kanttekening. Het is immers aannemelijk dat de invloed van het deskundigenadvies op het eindoordeel van de rechter groot is. Dat heeft dan niet alleen te maken met de juistheid van het uitgebrachte advies, maar ook met twee verschijnselen die relevant (kunnen) zijn in gerechtelijke procedures waarbij deskundigen betrokken zijn.

Ik denk dan in eerste instantie aan de zogenaamde kennisparadox.1 Deze paradox houdt in dat een inhoudelijke beoordeling van het deskundigenbericht kennis verlangt die de rechter niet bezit. Dat was immers de reden dat de rechter behoefte had aan deskundige voorlichting. Een consequentie van deze paradox is dat de rechter in de grond genegen zal zijn het advies van deskundigen te volgen.2

Verwant aan de kennisparadox is de ‘gezagsvooringenomenheid’ (authority bias). Deze vooringenomenheid houdt in dat mensen over het algemeen de neiging hebben om minder kritisch te zijn over de meningen van experts of deskundigen dan over de meningen van hen die dit predicaat niet hebben. De gezagsvooringenomenheid is met name in de sociale psychologie (empirisch) onderzocht.3 Ook binnen de juridische context kan deze ‘bias’ echter relevant zijn.4 Empirisch onderzoek dat aantoont dat de gezagsvooringenomenheid van invloed is op het oordeel van de rechter is er naar mijn weten niet, maar niets menselijks is de rechter natuurlijk vreemd. Het is goed om bij de interpretatie van de resultaten van de jurisprudentieanalyse beide verschijnselen in het achterhoofd te houden.