4.5 Conclusie

De Awb kan op verschillende manieren gelezen en toegepast worden. Scheltema bepleit een overgang van een bureaucratische naar een responsieve rechtsstaat. De Awb kan daarbij een zinvolle rol vervullen, omdat het wettelijke kader voor beide benaderingen goede aanknopingspunten biedt. 25 jaar Awb met 25 jaar jurisprudentie en bestuurlijke organisaties die inmiddels redelijk tot goed vertrouwd zijn met deze wet dragen ertoe bij dat deze wet de juridische kern vormt van onze – goed georganiseerde – bureaucratie. Daar staat tegenover dat deze krachtig vormgegeven juridisch/bureaucratische systeemwereld tot spanning kan leiden in contacten met de leefwereld van burgers. Die spanning betreft niet alleen het al dan niet juridisch rechten kunnen ontlenen aan het vertrouwensbeginsel als algemeen beginsel van behoorlijk bestuur, maar ook legitimatie van ons bestuur en aanvaarding van de besluiten ervan en ten slotte ook vertrouwen in een bredere zin. Deze drie laatste onderwerpen – legitimatie, aanvaarding en vertrouwen – zijn als zodanig niet terug te vinden in de Awb, de jurisprudentie en de bestuursrechtelijke dogmatiek. Toch zouden legitimatie, aanvaarding en vertrouwen de belangrijkste ambities van het bestuursrecht moeten vormen. Om die ambitie te realiseren is niet alleen bestuursrechtelijke vakkennis vereist, maar ook kennis van de wijze waarop juridische procedures toegepast kunnen worden zodanig dat burgers zoveel als redelijkerwijs mogelijk procedurele rechtvaardigheid ervaren. Op dit terrein zou meer onderzoek noodzakelijk zijn en ervaring opgedaan moeten worden.