IV.3.4.4 B) ‘Door de strenge aansprakelijkheidsregels worden bestuurders bang’

De tweede aanname in de onderbouwing van het bange bestuurders-argument, is dat het (strenge) aansprakelijkheidsregime bestuurders angst inboezemt. Deze aanname veronderstelt bepaalde sociaalpsychologisch waarneembare effecten van een juridisch fenomeen, dus de beoordeling van de juistheid van deze aanname vergt empirisch onderzoek.

Thy Pham heeft de empirische handschoen opgepakt: voor haar promotieonderzoek aan de Erasmus Universiteit Rotterdam heeft ze kwalitatief en kwantitatief rechtspraakonderzoek gedaan naar bestuurdersaansprakelijkheid en heeft ze 54 Nederlandse top-level bestuurders gevraagd naar hun perceptie van de persoonlijke aansprakelijkheidsrisico’s. Uit haar onderzoek blijkt dat het merendeel van de bestuurders een onjuist beeld heeft van het aansprakelijkheidsregime en dat de meeste bestuurders de aansprakelijkheidsrisico’s overschatten.1 Op de vraag of bestuurders ook daadwerkelijk angst ervaren voor aansprakelijkheid, gaf haar studie “geen concluderend antwoord”.2 Wel blijkt uit haar onderzoek dat eventuele angst voor aansprakelijkheid die een deel van de ondervraagde top-level bestuurders ervaren kon worden herleid tot “zeer specifieke omstandigheden”, zoals negatieve eerdere ervaringen met persoonlijke aansprakelijkheid of een dreigend faillissement.3

Uit de studie van Pham maak ik op dat de angst voor aansprakelijkheid geen algemeen fenomeen is en dat bestuurders bang kunnen zijn voor aansprakelijkheid ongeacht of de aansprakelijkheid een reële bedreiging vormt of niet.4 Dat leidt tot de conclusie dat de aanname B – dat de angst van bange bestuurders wordt veroorzaakt door (al dan niet te strenge) aansprakelijkheidsregels – ongefundeerd is.