7.6.2 Verhouding tussen artikel 8 en 9 Rome I-Verordening

Het Duitse arbeidsrecht kan worden onderscheiden in privaat- en publiekrechtelijke regelingen. Privaatrechtelijke regelingen richten zich op de verhouding tussen de individuele werkgever en de individuele werknemer, terwijl publiekrechtelijke regelingen van overheidswege gehandhaafd worden. Daarnaast wordt ook onderscheid gemaakt tussen individueel en collectief arbeidsrecht, waarbij in het collectieve arbeidsrecht het medezeggenschapsrecht een grote rol speelt.

De contractuele aspecten vanwerknemerschap worden bestreken door de dwingende bepalingen van artikel 8 Rome I-Verordening, ook wel ‘Parteischutzvorschriften’ genoemd. Zodra voorschriften ingrijpen in privaatrechtelijke rechtsverhoudingen ter bescherming van publieke belangen is in Duitsland sprake van voorrangsregels in de zin artikel 9 Rome I-Verordening, ook wel ‘Eingriffsnormen’ genoemd.1

In Duitsland worden voorrangsregels gedefinieerd als bepalingen waarvan het doel niet is gelegen in handhaving van het contractuele evenwicht in de zin van bescherming van de zwakkere contractspartij, maar veeleer als bepalingen die daarboven uitgaande staats- en economische belangen dienen.2 Dit omvat normen die bijzondere sociaal-politieke waarden nastreven. Deze publieke regels hebben een eigen, vaak territoriaal gedefinieerd, toepassingsbereik.

Een meerderheid van de Duitse doctrine is voor een strenge dogmatische scheiding tussen meerzijdige conflictregels voor het privaatrecht en eenzijdige conflictregels voor het publiekrecht, ook wel ‘Zweipoligkeit’ of ‘Zweigleisigkeit’3 genoemd.4 Het beschermende karakter van het arbeidsrecht volstaat in dat geval niet om de dwingende bepalingen van het arbeidsrecht te beschouwen als voorrangsregels in de zin van artikel 9 Rome I-Verordening. Het BAG en het BGH gaan ervan uit dat werknemersbescherming tegenover de voorrangsregels als elkaar uitsluitende regelingen moeten worden beschouwd.5 Slechts enkele schrijvers zijn van mening dat de voorrangsregels van artikel 9 Rome I-Verordening ook aan artikel 8 Rome I-Verordening toegerekend kunnen worden.6

Resumerend: er is in Duitsland weinig draagvlak om naast artikel 8 Rome I-Verordening via het leerstuk van de voorrangsregels van artikel 9 Rome I-Verordening toepassing te geven aan regels die primair het evenwicht tussen contractspartijen aangaan.7 Voorrangsregels in de zin van artikel 9 Rome I-Verordening zouden dan ook altijd een algemeen (en dus bovenindividueel) belang moeten dienen.8 Werknemersbeschermende bepalingen kunnen in Duitsland geen voorrangsregels zijn.