2 Het recht getuigen te ondervragen

Vanwege de kans dat een getuigenverklaring niet naar waarheid is afgelegd of niet correct is geregistreerd, is het voor de verdachte van groot belang om een gelegenheid te krijgen om de geloofwaardigheid van de getuige en de betrouwbaarheid van de getuigenverklaring te onderzoeken.1 Het ondervragingsrecht geeft hem daartoe het recht. Het doel van de uitoefening van dit recht is het onderzoeken van de betrouwbaarheid van de getuigenverklaring en, bij twijfel daaraan, het overtuigen van de rechter dat de getuigenverklaring geheel of gedeeltelijk niet betrouwbaar is en daarom niet of slechts gedeeltelijk voor het bewijs mag worden gebruikt.2

De meeste getuigenverklaringen die Nederlandse rechters voor het bewijs gebruiken, zijn afgelegd tijdens het voorbereidend onderzoek. Daarbij is de verdediging niet altijd in de gelegenheid gesteld om vragen te stellen aan de getuige. Zij wordt bijvoorbeeld standaard niet uitgenodigd om politieverhoren bij te wonen. Wanneer de verdediging de wens heeft om een getuige ter zitting aan de tand te voelen, zal zij deze wens moeten laten blijken door een verzoek te doen tot oproeping van de getuige (hierna: getuigenverzoek). Getuigen herhalen in Nederlandse strafzaken hun eerder afgelegde verklaringen in de regel namelijk niet ter zitting, zoals in sommige andere landen wel het geval is.3 Getuigenverzoeken mogen niet zomaar worden afgewezen. Daarvoor moet een goede reden bestaan. Het bestaan van die goede reden neemt niet weg dat het mogelijk is dat de verdediging geen gelegenheid heeft gehad om de getuige in enig stadium van de procedure te ondervragen. De rechter zal de eerder afgelegde getuigenverklaring daarom niet zonder meer aan zijn bewijsbeslissing ten grondslag mogen leggen. Wanneer de getuigenverklaring in beslissende mate zou bijdragen aan de bewezenverklaring, mag deze alleen voor het bewijs worden gebruikt wanneer de betrouwbaarheid van de verklaring voldoende op andere manieren dan door een ondervraging van de getuige kon worden onderzocht.