Einde inhoudsopgave
Redelijkheid en billijkheid als gedragsnorm (R&P nr. CA6) 2012/2.7.2
2.7.2 Flume
mr. P.S. Bakker, datum 01-12-2012
- Datum
01-12-2012
- Auteur
mr. P.S. Bakker
- JCDI
JCDI:ADS585038:1
- Vakgebied(en)
Verbintenissenrecht (V)
Vermogensrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
Flume 1992, p. 1 e.v.
Flume 1992, p 2 Flume gaat uit van een 'numerus clausus' van rechtshandelingen, zie pp. 2 en 23-24. Dat dit zijns inziens niet gelijk staat aan een hermetisch gesloten systeem, maakt Flume duidelijk door zijn beschrijving van het fenomeen van de zekerheidseigendom, dat in de praktijk is ontstaan en door de rechtspraak op zeker moment is erkend, waardoor een nieuwe rechtshandeling aan de numerus clausus werd toegevoegd.
Hetgeen in Flume's boek ook treffend tot uitdrukking komt op p. 6 in de zin: 'Auf Grund der Anerkennung durch die Rechtsordnung gilt, soweit die Anerkennung reicht, die privatautonome Gestaltung ebenso wie ein Rechtssatz (curs. PSB).'
Flume 1992, p. 24. Zie echter ook p. 2, alwaar Flume opmerkt dat de rechtsorde de 'Privatautonomie als Teil der Anerkennung der Selbstbestimmung des Menschen' erkent, waardoor het zijns inziens zinloos zou zijn de vraag te stellen of het nu de rechtsorde danwel de 'Privatautonomie' is die de eigenlijke grond is voor de binding aan de rechtshandeling. Elders in zijn betoog (zie o.m. het citaat in noot 183) laat Flume er echter geen misverstand over bestaan dat niet de 'Privatautonomie' maar de rechtsorde bepaalt of en in hoeverre een rechtshandeling gelding heeft.
Autonomie is ook het sleutelwoord in de rechtshandelingsleer van Werner Flume.1 Niettemin ademt Fluore's opvatting over de gebondenheid een wezenlijk andere geest dan die van Canaris. Waar de laatste de gelding van de rechtshandeling direct en zonder meer doet steunen op de "Grundsatz der Privatautonomie", maakt Flume de "Privatautonomie" al op de eerste bladzijden van zijn befaamde boek "Das Rechtsgeschfft" ondergeschikt aan de rechtsorde. Rechtsorde en partijautonomie zijn echter nauw met elkaar verbonden en moeten steeds in relatie tot elkaar worden gedacht:
"Die Privatautonomie erfordert begrifflich die Rechtsordnung als Korrelat. Es kfinnen von dem einzelnen nur RechtsverhWtnisse gestaltet werden, die als Rechtsfiguren der Rechtsordnung eigen sind, und die privatautonome Gestaltung von RechtsverhWtnissen kann nur durch Akte geschehen, wekhe als Aktstypen rechtsgeschfftlicher Gestaltung von der Rechtsordnung anerkannt sind."2
Anders gezegd: de partij-autonomie vindt zowel haar bestaan als haar grenzen in de rechtsorde. Een rechtshandeling geldt daarom slechts in zoverre deze "kraft der Anerkennung der Rechtsordnung als Rechtens gilt."3'4 Het is voorts de rechtsorde die de rechtshandeling haar betekenis verleent:
"Daraus ergibt sich, daB nach dem Sinn, welchen die Willenserkldrung in der Rechtsordnung hat, auch der Wille des Erkarenden auf Rechtsgestaltung gerichtet sein muB. (curs. PSB)"