Einde inhoudsopgave
Een rechtsvergelijking tussen de Nederlandse en Duitse winstbelasting van lichamen (FM nr. 153) 2018/2.4.2
2.4.2 Fair share (moraliteit)
dr. F.J. Elsweier, datum 01-04-2018
- Datum
01-04-2018
- Auteur
dr. F.J. Elsweier
- JCDI
JCDI:ADS399452:1
- Vakgebied(en)
Internationaal belastingrecht / Algemeen
Vennootschapsbelasting / Algemeen
Voetnoten
Voetnoten
Hierbij wel de opmerking dat deze mogelijkheden veelal geschapen worden door de lidstaten zelf doordat de lidstaten soms zelfs bewust afzien van nationale regels en/of internationale regels.
De Offshore-Leaks in 2013, Lux-Leaks in 2014, Swiss-Leaks in 2015 en de Panama Papers in 2016, zie Redactie, wat zijn de Panama Papers, Financieel Dagblad, 4 april 2016. In november 2017 kwam daar de publicatie van de zogenoemde Paradise Papers nog bij.
Vergelijk P.H.J. Essers, Vijftien stellingen naar aanleiding van het debat over brievenbusmaatschappijen, NTFR 2013/2019. Opvallend vind ik bijvoorbeeld dat in het op 7 februari 2018 gepubliceerde regeerakkoord van de nieuwe regering CDU/CSU en SPD hierin ook geen onderscheid wordt gemaakt. Op blz. 69 is te lezen: “Wir wollen Steuerhinterziehung, Steuervermeidung, unfairen Steuerwettbewerb und Geldwäsche effizient und unbürokratisch im nationalen, europäischen und internationalen Rahmen bekämpfen”. De (Nederlandse) staatssecretaris maakt overigens in de brief van 23 februari 2018 (V-N 2018/14.2) over belastingontwijking en belastingontduiking wel een onderscheid en merkt expliciet op dat hij ook belastingontwijking ongewenst vindt.
Voor een zienswijze op de fair share problematiek zie bijvoorbeeld T. Bender, Tussen ethiek en wet: een derde weg, WFR 2017/20; de noot van P.G.H. Albert onderdeel 8 en 9 in HR 21 april 2017, nr. 15/05357, BNB 2017/162 (Credit Suisse); J.L.M. Gribnau, Belastingen als olifant, NTFR 2016/684, waarin een morele, juridische en economische dimensie van (agressieve) tax planning uiteen wordt gezet. J.L.M. Gribnau, Belastingen, ethiek en waarden. Een weerbarstig driespan, NTFR 2017/660. Voor een moreel getinte uiteenzetting zie R.H. Happé, Fiscale ethiek voor multinationals, WFR 2015/938. Voor een meer bedrijfseconomische benadering zie bijvoorbeeld F. Horzen, Weg met moralisme!, NTFR 2013/1038. Voor een Duitse zienswijze zie J. Lang, Steuergerechtigkeit, StuW 2/2016, blz. 110-111.
Zoals hiervoor is aangegeven, is in zowel de Nederlandse als Duitse maatschappij, media en politiek de aandacht de laatste jaren enorm toegenomen voor de wijze waarop ondernemingen (met name multinationals) met belastingen omgaan. Een verklaring hiervoor is waarschijnlijk de economische en financiële crisis waardoor overheden te kampen hebben met begrotingstekorten en de burgers te maken krijgen met lastenverzwaringen. De publieke verontwaardiging was dan ook groot toen bleek dat met name multinationals tal van mogelijkheden hebben (kunnen creëren) om belastingen te ontwijken.1 Een reeks van “leaks’’ en “papers’’2 deed menigeen in zowel Duitsland, Nederland en ongetwijfeld ook de rest van de wereld de wenkbrauwen fronsen. Kort geformuleerd werden en worden multinationals vaak neergezet als “fiscale boeven’’ die geen of te weinig belasting betalen en dus niet hun fair share bijdragen aan de maatschappij. Mijns inziens is de nuance in deze discussie vaak ver te zoeken en wordt tax planning, belastingontwijking en belastingfraude ten onrechte vaak in één adem genoemd.3
Deze maatschappelijke ontwikkeling zorgt er echter wel voor dat ondernemingen (en hun adviseurs) in zowel Nederland als Duitsland over het algemeen in de laatste jaren minder bezig lijken te zijn met fiscale grensverkenning.4 De politieke en publieke aandacht voor belastingontwijking heeft het risico van reputatieschade voor ondernemingen vergroot.
Het gaat mijn onderzoek te buiten om systematisch de invloed van maatschappelijke ontwikkelingen op de winstbelasting van lichamen in beide landen te onderzoeken. Ik volsta met het noemen van beide bovenstaande ontwikkelingen en merk op dat deze ongeveer dezelfde invloed zullen hebben op de winstbelasting van lichamen in Nederland en Duitsland.