3.3.1 Inleiding

26. Volgens het BGB kan een eigenaar ten gunste van zichzelf zekerheidsrechten vestigen op zijn eigen zaak. Wordt een Hypothek gevestigd voor een toekomstige vordering, dan behoort de Hypothek toe aan de eigenaar van de bezwaarde zaak, zolang de vordering nog niet is ontstaan (§1163 Abs. 1 BGB).1 De toekomstig schuldeiser heeft een Anwartschaftsrecht op de Hypothek.2 Dit betekent dat de toekomstig schuldeiser een aanspraak heeft op de Hypothek die ook standhoudt in faillissement.3 De schuldeiser verkrijgt de Hypothek zodra zijn vordering ontstaat.

Een Grundschuld kan eveneens ten gunste van de eigenaar worden gevestigd (§1196 BGB). Een Grundschuld is een niet-afhankelijk zekerheidsrecht. Het geeft de rechthebbende de bevoegdheid verhaal te nemen op de bezwaarde zaak voor een bij de vestiging bepaald bedrag en is niet afhankelijk van een vordering (§1191 Abs. 1 BGB).4 De Grundschuld is een zelfstandig overdraagbaar recht en kan ook op haar beurt worden bezwaard met rechten van pand of vruchtgebruik.5

Voor andere beperkte rechten kent de Duitse wet geen regelingen op grond waarvan een eigenaar ten gunste van zichzelf beperkte rechten kan vestigen. Wel kan een eigenaar op grond van §881 BGB een Rangvorbehalt maken bij de vestiging van een beperkt recht:

De eigenaar behoudt zich – kort gezegd – de bevoegdheid voor een beperkt recht met een hogere rang te vestigen op zijn onroerende zaak. De opengelaten rang voor het nog niet gevestigde beperkte recht, lijkt materieel gezien veel op een beperkt recht ten gunste van de eigenaar.7

De vestiging van beperkte rechten op eigen onroerende zaken heeft zich in de rechtspraak verder ontwikkeld. Aanvankelijk stond de Duitse rechter daar afwijzend tegenover, buiten de gevallen die uitdrukkelijk in het BGB zijn geregeld. De rechtspraak is in de loop des tijds steeds soepeler geworden.