16.2.5 Pandrecht op aandelen

Op aandelen op naam wordt pandrecht gevestigd door overeenkomstige toepassing van de bepalingen met betrekking tot levering van aandelen op naam, dus door middel van een notariële akte (3:236 lid 2 jo. 2:196 BW). Vaak zal de vennootschap als partij bij de akte de vestiging van het pandrecht op aandelen in haar kapitaal erkennen. Het pandrecht kan ook aan de vennootschap worden bekendgemaakt door betekening aan de vennootschap van de akte van vestiging van het pandrecht. Ook kan de vennootschap de vestiging van het pandrecht eigener beweging erkennen (2:196a BW). De bevoegdheid om aandelen te verpanden kan bij de statuten worden uitgesloten (2:198 BW).

Het stemrecht op de aandelen blijft in beginsel bij de pandgever, de aandeelhouder. Bij de vestiging, of nadien bij schriftelijke overeenkomst voor zover het een BV betreft, kan tussen de aandeelhouder en pandgever worden bepaald dat het stemrecht aan de pandhouder toekomt, mits deze persoon aan wie de aandelen vrijelijk kunnen worden overgedragen, of indien overdracht niet vrij is, indien een orgaan van de vennootschap dit goedkeurt. De overgang van het stemrecht aan de pandhouder kan bij de statuten worden uitgesloten (2:89/198 BW).

Op aandelen kan ook een stil pandrecht worden gevestigd. Een stil pandrecht komt eveneens tot stand door middel van een notariële akte, terwijl erkenning of betekening overeenkomstig artikel 2:86a/196a BW, achterwege blijft (3:239 BW). De vennootschap kan echter zelf overgaan tot erkenning van het pandrecht. Hier heeft de pandgever geen invloed op. Door middel van betekening of erkenning wordt het stille pandrecht omgezet in een openbaar pandrecht. De aan de verpande aandelen verbonden zeggenschapsrechten komen de pandhouder eerst toe nadat het pandrecht door de vennootschap is erkend of aan haar is betekend dan wel nadat de vennootschap de verpanding in het aandeelhoudersregister heeft ingeschreven (2:86a/b en 2:196a/b BW).

Op aandelen aan toonder1 kan een pandrecht worden gevestigd door de aandeelbewijzen in de macht van de pandhouder te brengen of van een derde omtrent wie partijen zijn overeengekomen (3:236 lid 1 BW). Ook kan een zodanig pandrecht worden gevestigd bij authentieke of geregistreerde onderhandse akte, zonder dat het toonderstuk in de macht van de pandhouder of van een derde wordt gebracht (3:237 lid 1 BW). Voorts ontstaat er van rechtswege een pandrecht van de certificaathouders bij certificering van aandelen met medewerking van de vennootschap (bij de NV) of certificaathouders met vergaderrecht (bij de BV) op grond van artikel 3:259 BW.