Voorlichting door de Belastingdienst in rechtsstatelijke context (FM nr. 177) 2022/1.2.4:1.2.4 Uitvoeringstechnische signalen

Voorlichting door de Belastingdienst in rechtsstatelijke context (FM nr. 177) 2022/1.2.4

1.2.4 Uitvoeringstechnische signalen

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Tot slot bestaan concrete signalen in de uitvoering dat de huidige koers aan herijking toe is. De Belastingdienst legt sinds een paar jaar in zijn uitvoeringsstrategie een (noodgedwongen) toenemende focus op het belang van het vertrouwen in en betrouwbaarheid van de Belastingdienst.1 Dat staat inherent op gespannen voet met het gegeven dat burgers juridisch gezien als hoofdregel niet op zijn voorlichting kunnen vertrouwen.

Verder zijn de afgelopen jaren diverse Kamervragen gesteld over de mate van kwaliteit van de door de Belastingdienst verstrekte voorlichting, bijvoorbeeld naar aanleiding van onderzoeken van de Consumentenbond2 naar de kwaliteit van informatie in bijvoorbeeld het aangifteprogramma en de toelichting.3 Sommige Kamervragen zien zelfs specifiek op de consequenties voor burgers bij tekortkomingen in de verstrekte informatie.4

Voorbeeld

In 2014 kwam aan de orde dat een toelichting van de Belastingdienst onjuiste, want niet-actuele, informatie over de aftrekbaarheid van trapliften als hulpmiddel bevatte.5 Volgens de Staatssecretaris loopt de informatie in brochures ondanks alle inspanningen soms achter. Wel acht hij de wetswijziging voldoende kenbaar voor burgers, omdat deze volgt uit de tweede nota van wijziging op het Belastingplan 2014. De leden van de CDA-fractie begrijpen dit formele standpunt van de staatssecretaris. Toch hebben zij ‘moeite met de maatschappelijke gevolgen van dit formele standpunt, aangezien zij menen dat niet van, mogelijk ernstig zieke belastingplichtigen, verwacht kan worden dat zij op de hoogte zijn van alle nota’s van wijziging en dat zij wel zouden moeten kunnen vertrouwen op de informatie van de Belastingdienst.’6 De leden van de D66-fractie constateren dat er vaker sprake is van onjuiste, achterhaalde informatie. Dit kan volgens hen tot vervelende situaties leiden voor mensen die hierdoor verkeerd zijn voorgelicht en zij achten dit schadelijk voor het vertrouwen in de Belastingdienst.7

In 2018 werd door diverse politieke partijen aangekaart dat het gebrek aan juridische status van onjuiste informatie via de BelastingTelefoon leidt tot onevenwichtige gevolgen.

‘(…) dat het een groot probleem bij de BelastingTelefoon is dat de antwoorden niet rechtsgeldig zijn, maar belastingplichtigen ook geen alternatief hebben. Een foutief antwoord door medewerkers van de BelastingTelefoon heeft voor de Belastingdienst geen gevolgen, maar voor de belastingplichtige wel.’8

Deze voorbeelden staan niet op zichzelf.9 Recentere signalen dat de huidige koers ter discussie moet worden gesteld, komen ook vanuit andere instituties. Zo oordeelde de Commissie voor de verzoekschriften in mei 2021 naar aanleiding van een klacht over onjuiste informatie door de Belastingdienst dat burgers ervan uit mogen gaan dat informatie op de website van de Belastingdienst klopt. Klachten over onjuiste informatievoorziening van de Belastingdienst dienen volgens de Commissie direct gegrond horen te worden verklaard.10 In juni 2021 oordeelde de Nationale Ombudsman in een zaak over onjuiste informatie van Belastingdienst/Toeslagen dat ‘een burger moet kunnen vertrouwen op informatie die wordt gegeven door medewerkers van een overheidsinstantie’.11

De in genoemde oordelen besloten liggende norm – de burger moet kunnen vertrouwen op informatie van de Belastingdienst – staat haaks op de huidige koers van de Hoge Raad. Valt nog wel uit te leggen dat burgers in beginsel het risico dragen van onjuistheden in voorlichting, terwijl zij vaak juist zijn aangewezen op die voorlichting?

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.