3.5.3.3 Aansprakelijkheid commanditaire vennoot

Hoe te verklaren, dat de commanditaire vennoten niet persoonlijk voor deCV-schulden aansprakelijk zijn? Heyman heeft verdedigd dat als de beherend vennoot bevoegdelijk ‘in naam van de CV’ handelt, de commanditaire vennoten mede worden vertegenwoordigd, maar niet volledig. Bij schulden gaat de vertegenwoordiging volgens Heyman niet verder dan het vestigen van verhaalsaansprakelijkheid op het aandeel van de commanditaire vennoot in de vennootschappelijke goederengemeenschap.1 Zo zie ik het ook. De commanditaire vennoten zijn slechts q.q. verbonden voor CV-schulden, in hun hoedanigheid van lid van de collectiviteit die rechtssubject is. Op hen persoonlijk rust geen wettelijke medeaansprakelijkheid voor die schulden, behoudens bij overtreding van het beheersverbod.

Ontbreekt de persoonlijke externe aansprakelijkheid voor CV-schulden ook voor de commanditaire vennoot die intern nog een inbrengverplichting open heeft staan? Maeijer heeft deze vraag bevestigend beantwoord. Volgens hem kan een commanditaire vennoot ook in dat geval niet rechtstreeks door schuldeisers van de vennootschap worden aangesproken. In het verleden is hierover ook wel anders gedacht.2

In Frankrijk en Duitsland is de externe aansprakelijkheid van commanditaire vennoten gelijk aan hun interne aansprakelijkheid.3 Externe aansprakelijkheid van een commanditaire vennoot is daar dus niet uitgesloten, maar beperkt tot wat hij intern nog aan de vennootschap verschuldigd is. Alleen de commandaire vennoot die volledig aan zijn inbrengverplichting heeft voldaan, is in beginsel van externe aansprakelijkheid gevrijwaard. Dit sluit mooi aan bij de opvatting dat de CV die rechtssubject is als middellijk vertegenwoordiger van de vennoten optreedt. Dan kan de regel van artikel 7:421 BW worden toegepast: de wederpartij (de derde) van de tussenpersoon (de CV) kan subsidiair de principaal (de vennoten) aanspreken, tot ten hoogste hetgeen deze laatste (nog) aan de tussenpersoon verschuldigd is. Het risico van externe aansprakelijkheid zal commanditaire vennoten bovendien aansporen om daadwerkelijk aan hun inbrengverplichting te voldoen. Het lijkt me daarom goed deze directe aansprakelijkheid ook naar (komend) Nederlands recht te aanvaarden. Zij staat niet in de weg aan afspraken op basis waarvan pas gestort hoeft te worden nadat is opgevraagd (capital calls); zolang intern niet is opgevraagd, is er (ook) extern geen aansprakelijkheid. Rechtstreekse aansprakelijkheid van commanditaire vennoten jegens schuldeisers van de CV dient wel te eindigen, in geval van (dreigende) insolventie van de CV, uit respect voor de paritas creditorum.