2.2 Demografische, staatsrechtelijke en bestuurlijke gegevens

Het is mijns inziens zinvol om enkele demografische, staatsrechtelijke en bestuurlijke feiten over beide landen te memoreren om het fiscale systeem in Nederland en Duitsland in een zo breed mogelijk perspectief te kunnen plaatsen. Het aantal inwoners in Nederland – gemeten in 2015 – bedroeg bijna 17 miljoen. Nederland heeft een oppervlakte van 41.543 km². Duitsland is qua inwoneraantal bijna vijf keer en qua oppervlakte bijna negen keer zo groot. Het aantal inwoners in Duitsland – gemeten in 2015 – bedroeg namelijk bijna 81 miljoen. Duitsland heeft een oppervlakte van 357.022 km².

Staatsrechtelijk is Nederland sinds 1848 een parlementaire democratie onder een constitutionele monarchie en bestuurlijk is Nederland een gedecentraliseerde eenheidsstaat, bestaande uit de centrale overheid, twaalf provincies en bijna 400 gemeenten. Duitsland is sinds 1949 staatsrechtelijke een federale republiek die bestuurlijk vanaf 3 oktober 1990 bestaat uit een centrale overheid en zestien deelstaten. Door de federale structuur hebben de regeringen van de zestien deelstaten bevoegdheden op beleidsterreinen zoals onderwijs, vreemdelingenbeleid en de belastinginning. De deelstaten hebben op grond van de Duitse grondwet onder andere recht op de volledige opbrengst van de erf- en schenkbelasting, op een deel van de inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting en ook op een deel van de btw.1 Duitsland kent daarnaast nog gemeenten en “Kreise’’ die – in tegenstelling tot Nederlandse provincies of gemeenten - een zeer belangrijke invloed uit kunnen oefenen en een hoge mate van autonomie bezitten ter zake van lokale aangelegenheden.2 Dit laatste zal bijvoorbeeld nog blijken bij de in hoofdstuk 3.3.1.2 te bespreken Gewerbesteuer.