Ingebrekestelling

Zoals al bleek bij de bespreking van de art. 6:74 en 6:81 BW1 volgt uit de hoofdregel van art. 150 Rv dat de schuldeiser die aanspraak maakt op schadevergoeding moet stellen (en zo nodig bewijzen) dat sprake is van verzuim. Aan die stelplicht (en bewijslast) kan hij voldoen door te stellen (en zo nodig te bewijzen) hetzij dat hij de schuldenaar in gebreke heeft gesteld, hetzij dat het verzuim is ingetreden op grond van art. 6:83 BW, hetzij dat op een andere grond het verzuim is ingetreden.2 Volgens de benadering van de sluimerende stelplicht zal in de stelling van de schuldeiser dat de schuldenaar tekort is geschoten, besloten kunnen liggen dat het verzuim is ingetreden (in het bijzonder in het geval van een tekortkoming die bestaat in een ondeugdelijk presteren).3

Een ingebrekestelling bestaat — behoudens in het geval beschreven in lid 2 — uit een schriftelijke aanmaning waarbij een redelijke termijn voor de nakoming wordt gesteld. In de eerste plaats volgt daaruit dat het aan de schuldeiser is om, bij voldoende betwisting, zijn stelling dat ingebrekestelling heeft plaatsgevonden te onderbouwen door voldoende nauwkeurig te stellen welk aan de wederpartij verzonden stuk volgens hem aan deze eisen voldoet.4 In de tweede plaats brengt dit uitgangspunt (in samenhang met de ontvangsttheorie van art. 3:37 lid 3 BW) mee dat — bij voldoende betwisting door de schuldenaar — de schuldeiser niet alleen de verzending maar in beginsel ook de ontvangst van dit geschrift moet bewijzen.5

De vraag of een gestelde termijn in de gegeven omstandigheden redelijk is, is een kwestie van juridische waardering naar aanleiding van de feiten. Op die waardering als zodanig zien stelplicht en bewijslast niet. Indien echter de schuldeiser aanvoert dat de termijn vanwege bepaalde feiten korter mocht zijn dan anders het geval zou zijn geweest (bijvoorbeeld omdat de schuldeiser reeds voorafgaand aan de aanmaning termijnen had gesteld of de schuldenaar had gesommeerd6) en de schuldenaar die feiten betwist, draagt de schuldeiser mede met betrekking tot die feiten de bewijslast (namelijk als deel van het complex van feiten waaruit het intreden van het verzuim volgt).

Verzuim ontstaat pas als de prestatie binnen de gestelde termijn is uitgebleven. De schuldeiser kan doorgaans volstaan met de stelling dat de prestatie uitbleef. Mocht de schuldenaar die stelling voldoende onderbouwd betwisten door aan te voeren dat hij binnen die termijn alsnog deugdelijk heeft gepresteerd, dan geldt hetgeen onder art. 6:74 BW ten aanzien van de tekortkoming is opgemerkt.7

Lid 2 formuleert twee situaties waarin de ingebrekestelling kan plaatsvinden door een schriftelijke mededeling van de schuldeiser waaruit blijkt dat deze de schuldenaar aansprakelijk stelt voor het uitblijven van de nakoming. Het is aan de schuldeiser te stellen (en zo nodig te bewijzen) dat (een van) deze situaties zich voordoen, zodat hij met deze mededeling (zonder aanmaning en termijnstelling) kon volstaan. Ook ten aanzien van deze aansprakelijkstelling is het aan de schuldeiser te stellen (en zo nodig te bewijzen) om welk stuk het gaat, de inhoud ervan, namelijk aansprakelijkstelling voor het uitblijven van de nakoming, alsmede dat dit stuk is verzonden én door de schuldenaar ontvangen. Bewijsvragen zullen zich uiteraard niet voordoen als de (impliciete) stelling van de schuldeiser is dat de aansprakelijkstelling in de inleidende dagvaarding besloten ligt.8