2.3.3 Tekortschieten

De maatregelen die met de tweede golf geassocieerd worden, blijken echter beperkingen te kennen. Zo zijn de buitenlandse ervaringen met small claim courts als een mechanisme om de toegang tot het recht te verhogen niet onverminderd positief.1 Deze blijken niet zelden vooral als een snelle incassoprocedure te worden gebruikt door ondernemingen en (kleine) bedrijven.2 Hoewel hier op zichzelf niets mis mee is, blijft het probleem van toegang tot het recht voor consumenten en andere zwakkere groepen bestaan. We moeten dan ook afwachten of 'Europa' erin zal slagen om een, ook voor consumenten, aantrekkelijke procedure te ontwikkelen. Dat is iets wat andere landen niet zonder meer gelukt is. Een suggestie die men in empirische studies over de ervaringen met small claim courts tegenkomt, is dat die populatie rechtzoekenden eerder behoefte heeft aan de niet per se juridische, maar wel objectieve en deskundige interventie van een soort `dorpsoudste' , dan aan `refined judicial procedures' of `academica) legal exercise' .3

Hoewel aanpassingen in het procesrecht om de toegang voor diffuse groepsbelangen en algemene belangen te waarborgen nuttig worden bevonden, blijken ook zij ontoereikend om het probleem afdoende aan te pakken. Hun belangrijkste beperking ligt in hun legalistische karakter: dergelijke verbeteringen leidden niet steeds tot tastbare resultaten. 'Legal representation — either of individuals or of diffuse interests — has not by itself proved sufficient to turn those rule changes into langible advantages' at the practical level' 4 Toegang tot procesvertegenwoordiging is, hoewel belangrijk, niet zaligmakend voor de bescherming van die belangen. Men komt verder of in ieder geval een heel eind met buitengerechtelijke, alternatieve benaderingen. Om structurele veranderingen of verbeteringen te realiseren die ook buiten de rechtszaal merkbaar zijn, is meer dan procedurele aanpassingen nodig. Dat meerdere dient buiten het juridische te worden gezocht. De derde golf borduurt op dit thema voort.