4.4 Conclusies uit de EU-regels en EU-wensen

De instituten van de EU, vooral de Europese Commissie die immers de meeste voorstellen doet, bewegen behoedzaam bij de uniformering van regelgeving, zeker indien het betreft initiatieven waarbij ook regels van rechtsvordering in beeld komen. Politiek gezien is dat nog te begrijpen, maar waarom veel nationaal georiënteerde juristen zo aan eigen regels vasthouden alsof hetgeen zelf is verzonnen beter is dan hetgeen in andere ons omringende landen als wetgeving is verzonnen, blijft voor mij niet goed te begrijpen. Het niet bereid zijn om eigen wetgeving in te ruilen voor wetgeving met een grotere regionale reikwijdte doet denken aan hetgeen Drion ooit eens heeft geschreven over de tegenstanders van de invoering van het NBW. Hij zag tegenstanders van die invoering als A. Pitlo, die het oude BW wilde handhaven, in bed stappen met het oud BW als vertrouwd, afgesabbeld, kaalgeplukt en onooglijk teddybeertje tegen zich aan geknuffeld. Drion vond dat hartverwarmend, maar geen reden om de vooruitgang, het Nieuwe BW, tegen te houden.1 Ik zou denken dat die gedachte van Drion ook dient post te vatten in EU-verband. Enge nationale regels hebben hun tijd gehad en vormen nu barrières die zulke problemen opwerpen dat eigen, nationaal belang daaraan moet worden opgeofferd. Het is even wennen, maar initiatieven als die van de commissie Storme zijn niet genoeg te prijzen en behoren niet in een bureaulade te verdwijnen. Voorzichtige en verdedigende overwegingen in een considerans als

Die treurnis is volgens mij niet vrij van enige hypocrisie omdat de Nederlandse wetgever er telkens voor kiest om niet meer dan het minimaal noodzakelijke te doen. Zo is richtlijn nr. 2004/48/EG uitgevaardigd op 29 april 2004. De Richtlijn bepaalt in art. 20 dat de lidstaten de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking doen treden om uiterlijk op 29 april 2006 aan de richtlijn te voldoen.4 De Nederlandse regering gebruikt die tijd niet om algemeen onderzoek te doen naar bijvoorbeeld herformulering van art. 843a Rv of herplaatsing van dit artikel naar de bewijsregels, maar ontwerpt een inzageregel voor alleen het terrein van de intellectuele eigendom en wel art. 1019a Rv. Het is hiermee niet zozeer de Europese Commissie die fragmentarisch te werk gaat. De keus om slechts het minimale te doen is van de Nederlandse regering. Uit tactische overwegingen valt te billijken dat de Europese Commissie grote waarde hecht aan het terrein van de intellectuele eigendom, maar ik zie eigenlijk niet waarom dit terrein bevoordeeld zou moeten worden boven andere terreinen als letselschadezaken, franchisezaken, verzekeringzaken, enz. Kortom, ik begrijp niet waarom de Nederlandse wetgever, die drie jaar de tijd heeft genomen, niet meteen een algemene regel heeft gemaakt waarin het recht op inzage werd verruimd. Het zal toch geen grote verrassing zijn geweest dat bij het volgende door de Europese Commissie ter hand genomen onderwerp waarbij het terrein van het bewijsrecht werd betrokken, schadevergoedingsacties wegens schending van de communautaire mededingingsregels, de Europese Commissie verklaart dat zij wil voortbouwen op de benadering die is gehanteerd in Richtlijn 2004/48EG. De telkens fragmentarische reactie van de Nederlandse wetgever op verplichtingen die in Europese richtlijnen worden voorgeschreven, veroorzaakt de schade aan het 'innerlijk consistente systeem'. Het lijkt dan ook tijd te worden dat de Nederlandse wetgever aan de slag gaat om een inzageregel te ontwerpen die voor alle terreinen van het recht geldt, al was het alleen maar om te voorkomen dat in ons Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering straks op verschillende plaatsen zelfstandige regelingen voor het inzagerecht staan in plaats van een algemene regeling op inzage bij de regeling van het bewijsrecht (om alvast maar een voorschot te nemen op onder meer het volgende hoofdstuk).