Bedrijfsopvolging bij natuurlijke personen (FM nr. 141) 2013/6.4.2:6.4.2 First-best voorstel

Bedrijfsopvolging bij natuurlijke personen (FM nr. 141) 2013/6.4.2

6.4.2 First-best voorstel

Documentgegevens:

Dr. Y.M Tigelaar-Klootwijk, datum 01-09-2013

Datum: 01-09-2013
Auteur: Dr. Y.M Tigelaar-Klootwijk
JCDI: JCDI:ADS349160:1
Vakgebied(en): Belastingrecht algemeen (V)

Op basis van de toetsing in de hoofdstukken 4 en 5 ben ik tot de conclusie gekomen dat invorderingsfaciliteiten, mits juist vormgegeven, bij uitstek als instrument kunnen dienen om eventuele uit de bedrijfsoverdracht voortvloeiende liquiditeitsproblemen als gevolg van de belastingheffing te voorkomen. Deze conclusie geldt zowel voor de uit een overdracht voortvloeiende IB-claim als de uit een overdracht voortvloeiende erf- en schenkbelasting.

Doorschuiffaciliteiten moeten op basis van de toetsing in hoofdstuk 4 worden afgewezen. In het first-best voorstel is alleen een uitzondering gemaakt voor die situaties waarbij een in de belastingwet opgenomen bepaling tot afrekenen dwingt, terwijl de positie van de bestuursbevoegde winstgenieter of ab-houder niet wijzigt.

De op de erf- en schenkbelasting gerichte voorwaardelijke vrijstellingsfaciliteit is in het voorstel niet meer opgenomen. Op basis van de toetsing in hoofdstuk 5 moet de conclusie worden getrokken dat deze faciliteit niet aanvaardbaar is.

Het voorgaande betekent dat invorderingsfaciliteiten de basis vormen voor het first-best voorstel. Er moeten wel voorwaarden aan de faciliteit worden verbonden. Met de invorderingsfaciliteit moet worden voorkomen dat middelen aan de onderneming moeten worden onttrokken om de belasting te kunnen betalen. Een vermogenstoets wijs ik af. Het is te lastig om vast te stellen of de middelen ter voldoening van de belasting aan de onderneming moeten worden onttrokken. Naar mijn mening is het rentedragend maken van de invorderingsfaciliteit voldoende, waarbij dit wel een samengestelde rente moet zijn. Het rentedragend maken van de invorderingsfaciliteit draagt eraan bij dat minder snel een beroep wordt gedaan op de invorderingsfaciliteit indien andere middelen ter beschikking staan om de belasting te voldoen.1 Dit maakt een vermogenstoets dan ook minder noodzakelijk. De te berekenen rente moet marktconform zijn. Het verdient overweging aan te sluiten bij door banken gehanteerde rentetarieven.2 Ook moet zekerheid worden verstrekt. Anders zou dit een opslag op het rentetarief rechtvaardigen.

In het first-best voorstel zijn geen faciliteiten meer opgenomen voor de belastingclaim voortvloeiend uit een schenking. Naar mijn mening is het niet aan de overheid hiervoor een faciliteit te bieden. Een schenking kan worden gepland. Vanuit neutraliteitsoogpunt zijn schenkingsfaciliteiten wel wenselijk, maar bij invorderingsfaciliteiten zal de verstoring minimaal zijn. Bovendien geldt voor het first-best voorstel dat indien een faciliteit niet legitiem is, deze ook niet aanvaardbaar is (zie paragraaf 1.4).

In het volgende overzicht zijn, zowel voor winstgenieters als voor ab-houders, de in het first-best voorstel opgenomen faciliteiten weergegeven. Tevens zijn daarin de voorwaarden opgenomen die eventueel specifiek voor die faciliteiten gelden.

Invorderingsfaciliteiten IB-claim

Type overdracht	Duur uitstel	Voorwaarden
Overlijden winstgenieter	Betaling belasting na tien jaren ineens.
Overdracht IB-onderneming tegen schuldigerkenning (ook gedeeltelijke schuldigerkenning)	Duur van het uitstel is gekoppeld aan aflossingsschema, maar maximaal tien jaren. Uitstel wordt evenredig verminderd en nog verder verminderd bij extra aflossingen. Uitstel kan worden beëindigd indien de overnemer de onderneming staakt.

Type overdracht	Duur uitstel	Voorwaarden
Overlijden ab-houder	Betaling belasting na tien jaren ineens.	– Faciliteit alleen toepasbaar voor zover sprake is van ondernemingsvermogen.
Overdracht ab tegen schuldigerkenning (ook gedeeltelijke schuldigerkenning)	Duur van het uitstel is gekoppeld aan aflossingsschema, maar maximaal tien jaren. Uitstel wordt evenredig verminderd en nog verder verminderd bij extra aflossingen. Uitstel wordt beëindigd indien de verkrijger de aandelen of winstbewijzen vervreemdt die aan het uitstel ten grondslag liggen.	– Faciliteit alleen toepasbaar voor zover sprake is van ondernemingsvermogen.

Invorderingsfaciliteiten schenk- en erfbelasting

Type overdracht	Duur uitstel	Voorwaarden
Overlijden van de winstgenieter: verkrijger van ondernemingsvermogen	Betaling belasting na tien jaren ineens.	– Er moet sprake zijn van een materiële onderneming dan wel een medegerechtigdheid. Ook buitenvennootschappelijk ondernemingsvermogen kwalificeert volledig. – De erflater moet ondernemer of medegerechtigde zijn. – Er behoeven geen eisen te worden gesteld aan de voortzetter.

Type overdracht	Duur uitstel	Voorwaarden
Overlijden van de ab-houder: verkrijger van ondernemingsvermogen	Betaling belasting na tien jaren ineens.	– In vennootschap moet een materiële onderneming worden gedreven of een medegerechtigdheid worden gehouden. – Faciliteit alleen toepasbaar voor zover de waarde van de aandelen ziet op ondernemingsvermogen. Ook ter beschikking gestelde vermogensbestanddelen (art. 3.92 Wet IB 2001) kwalificeren indien zij op grond van art. 3.8 Wet IB 2001 zouden kunnen kwalificeren als ondernemingsvermogen. – De erflater moet een ab in de zin van afdeling 4.3 Wet IB 2001 hebben. – Er behoeven geen eisen te worden gesteld aan de voortzetter.
Overlijden van de winstgenieter/ ab-houder: verkrijger van een onderbedelingsvordering	Betaling belasting na tien jaren ineens. Beëindigingsgronden verder conform het huidige art. 25, dertiende lid, IW 1990.

Doorschuiffaciliteiten IB-claim

Type overdracht	Doorschuiving belastingclaim	Voorwaarden
Ontbinding huwelijksgemeenschap bij leven (winstgenieter)	Bij overdracht aandeel in de onderneming van de niet-ondernemende echtgenoot.	– Onderneming moet worden voortgezet door oorspronkelijke ondernemer.

Type overdracht	Doorschuiving belastingclaim	Voorwaarden
Ontbinding huwelijksgemeenschap bij overlijden niet-ondernemende echtgenoot (winstgenieter)	Bij overdracht aandeel in de onderneming van de niet-ondernemende echtgenoot.	– Onderneming moet worden voortgezet door oorspronkelijke ondernemer.
Aangaan huwelijksgemeenschap (ab oorspronkelijk bij één van de echtgenoten)	Bij overdracht onverdeelde helft ab.	– Oorspronkelijke ab-houder blijft bestuursbevoegd.
Ontbinding huwelijksgemeenschap bij leven	Bij overdracht onverdeelde helft ab.	– Oorspronkelijke ab-houder blijft bestuursbevoegd. Voor verdeling langere termijn dan twee jaren toestaan.
Ontbinding huwelijksgemeenschap als gevolg van overlijden	Bij overdracht onverdeelde helft ab.	– Oorspronkelijke ab-houder blijft bestuursbevoegd. Voor verdeling langere termijn dan twee jaren toestaan.

Toon alle voetnoten

Voetnoten

Voetnoten

Zie ook Hoogeveen (2011), blz. 417.

Er zou ook gekozen kunnen worden voor een hogere rente dan banken hanteren om het lenen bij de overheid verder tegen te gaan. Mijn voorkeur gaat daar evenwel niet naar uit. In paragraaf 6.2.1.1 heb ik aangegeven het redelijk te vinden dat de overheid in voorkomende gevallen een invorderingsfaciliteit biedt. Ik acht het dan voldoende als wordt aangesloten bij de door banken gehanteerde tarieven.