Einde inhoudsopgave
De grenzen van het recht op nakoming (R&P nr. 167) 2008/2.2.3
2.2.3 De wettelijke basis van het recht op nakoming in andere rechtsstelsels
mr. D. Haas, datum 02-12-2008
- Datum
02-12-2008
- Auteur
mr. D. Haas
- JCDI
JCDI:ADS381170:1
- Vakgebied(en)
Verbintenissenrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
BT-Drucks 14/6040, p. 126-127. Wel wordt in de Duitse literatuur de zeggingskracht van § 241 Abs. 1 in twijfel getrokken, bijv. Palandt/Heinrichs 2005, § 241, nr. 1. Anders Smits 2002, p. 372, die schrijft dat het Duitse recht het bestaan van de vordering tot nakoming zo vanzelfsprekend acht dat daaraan geen aparte bepaling is gewijd. Weller 2008, p. 767 schrijft: 'Wenn § 241 Abs. 1 BGB formuliert, der Gläubiger sei 'kraft des Schuldverhältnisses' berechtigt, 'von dem Schuldner eine Leistung zu fordern', ist damit nichts anderes gesagt, als dass einklagbares Forderungsrecht synchron zusammen mit dem Schuldverhältnis entsteht, mithin unabhängig von einer Rechtsverletzung oder sonstigen Rechtsbehelfsvoraussetzungen.'
Schlechtriem & Schmidt-Kessel 2005, nr. 465, p. 224. Zie ook Staudinger/Olzen 2005, § 241, nr. 114.
Zie bijv. Demolombe 1870, nr. 488 p. 486: 1...) le principe fondamental de notre matière, c'est que les conventions légalement formées tiennent lieu de loi á ceux qui les faits (art. 1134); et, par conséquent, c'est le droit du créancier de demander, contre le débiteur, l'exécution effective de l'obligation même qu'il a contractée.'
Voor een bespreking van art. 1134 alinea 1 in historisch verband, zie Chazal 2001, p. 265-283.
Lonis-Apokourastos 2003, p. 17; Malinvaud 2005, nr. 412 ev.; en Chabas 1998, nr. 721: 'La parole donnée doit être tenue, la promesse doit être exécutée quoi qu'il en coûte; pacta sunt servanda.' Zie ook Terré, Simler & Lequette 2005, nr. 1113 ; en Le Tourneau e.a. 2006, nr. 2426. Met het verband tussen de verbindende kracht van overeenkomsten en het daaruit voortvloeiende recht op nakoming is echter niet de onbegrensdheid van het recht op nakoming gegeven; zie Molfessis 2005, p. 45: Texécution forcée en nature est inévitablement la traduction de la force obligatoire de contrat. Cela n'empêchera pas que le droit á demander une telle exécution forcée peut être subordonné á certaines conditions, posées par la loi et parfaitement autonomes par rapport á l'article 1134 du Code civil.' Kritisch over de opvatting om art. 1134 aliniea 1 enkel als basis van het recht op nakoming en niet schadevergoeding aan te merken, zijn: Laithier 2004, nr. 34-42, p. 55-66; en Bellivier & Sefton-Green 2001, p. 108.
Zie over de wet van 9 juli 1991 alsmede de decreten van 31 juli 1992 en 31 juli 1993 met betrekking tot de hervorming van het Franse executierecht bijv. Couchez 2005, nr. 12-30, p. 6-15.
Opmerkelijk is wel dat de bepalingen in het Duitse en Franse recht anders zijn geformuleerd. Zo benadrukt het Duitse § 241 Abs. 1 BGB het materiële recht op nakoming van de schuldeiser, terwijl art. 1134 alinea 1 C.c. de gehoudenheid van de schuldenaar expliciteert.
Zie ook Secretariat Commentary CISG 1978.
Uit art. III-3:302 lid 1 en lid 2 van het Draft Common Frame of Reference blijkt evenwel minder duidelijk een materieel recht op nakoming, omdat lid 1 spreekt over een `entitlement to enforce specific performance': 11) The creditor is entitled to enforce specific performance of an obligation other than one to pay money. (2) Specific performance includes the remedying free of charge of a performance which is not in conformity with the terms regulating the obligation.'
Anders dan in het Nederlandse recht kan in zowel het Duitse en Franse recht als in internationale regelingen een wettelijke basis worden aangewezen voor het materiële recht op nakoming. In Duitsland wordt dit recht gestoeld op § 241 Abs. 1 BGB.1 § 241 Abs. 1 BGB luidt:
Kraft des Schuldverhältnisses ist der Gläubiger berechtigt, von dem Schuldner eine Leistung zu fordern. Die Leistung kam auch in einem Unterlassen bestehen.
De rechtsvordering tot nakoming, de `Anspruch', vindt in Duitsland zijn basis in § 194 Abs. 1 BGB:
Das Recht, von einem anderen einTun oder Unterlassen zu verlangen (Anspruch), unterliegt der Verjährung.
Volgens Schlechtriem en Schmidt-Kessel ontleent de schuldeiser zijn materiële bevoegdheid tot nakoming aan § 241 Abs. 1 BGB, en verschaft § 194 Abs. 1 BGB de schuldeiser de processuele bevoegdheid om de rechter te adiëren ten einde zijn materiële recht te effectueren.2
In Frankrijk wordt de grondslag van het vorderingsrecht op nakoming van oudsher3 gevormd door art. 1134 alinéa 1 C.c.,4 dat volgens veel auteurs niet alleen het materiële recht op nakoming, maar ook de verbindende kracht van overeenkomsten beschrijft.5 Art. 1134 alinéa 1 C.c. luidt:
Les conventions légalement formées tiennent lieu de loi à ceux qui les ont faites.
De rechtsvordering tot nakoming kan in het Franse recht worden teruggevoerd op een wet van 1991 die een gedeelte van de regels van de 'oude' Code de procédure civil over de executie vervangt. Artikel 1 alinea 1 van de wet van 9 juli 1991 luidt:6
Tout créancier peut, dans les conditions prévues par la loi, contraindre son débiteur défaillant exécuter ses obligation à son égard.
Zowel het Franse als het Duitse recht kennen dus wettelijke bepalingen waarop het materiële recht op nakoming wordt gebaseerd.7
Ook in de internationale regelingen zijn bepalingen opgenomen die de schuldeiser van een vorderingsrecht tot nakoming voorzien.
Art. 46par. 1 Weens Koopverdrag luidt:8
The buyer may require performance by the seller of his obligation unless the buyer has resorted to a remedy which is inconsistent with this requirement.
Art. 9:102 lid 1 PECL luidt:9
The aggrieved party is entitled to specific performance of an obligation other than one to pay money, including the remedying of a defective performance.
En art. 7.2.2 aanhef Unidroit Principles luidt:
Where a party who owes an obligation other than one to pay money does not perform, the other party may require performance, (...)