3.1 Inleiding

195. In dit hoofdstuk staat de wijziging van beperkte rechten door partijen centraal. Er zijn tal van (praktijk)voorbeelden van een consensuele wijziging van een beperkt recht te geven. Om een beeld te schetsen noem ik: een uitbreiding of beperking van de bevoegdheden van een beperkt gerechtigde; een verlenging of verkorting van de duur van een beperkt recht; een wijziging van erfpacht- of hypotheekvoorwaarden; een verhoging of verlaging van het maximumbedrag verbonden aan een hypotheekrecht; een verhoging of verlaging van een canon of retributie; een wijziging van de rangorde van beperkte rechten en een verlegging van een erfdienstbaarheid. De wet kent geen expliciete regeling voor een wijziging van de inhoud van een beperkt recht door partijen, zoals de wet wel regelingen kent voor het ontstaan, de overdracht en het tenietgaan van beperkte rechten door partijen. De wet kent alleen een expliciete regeling voor de wijziging van de rang van hypotheekrechten onderling of van een hypotheekrecht met een ander beperkt recht (art. 3:262 BW). Daarnaast bestaat een expliciete wettelijke regeling voor de verlegging van een erfdienstbaarheid (art. 5:73 lid 2 BW).

196. In dit hoofdstuk wordt het wettelijk systeem van de wijziging van inhoud en rangorde van beperkte rechten door partijen uit de doeken gedaan. Ik onderscheid een wijziging die plaatsvindt als gevolg van een meerzijdige rechtshandeling en een wijziging die plaatsvindt als gevolg van een eenzijdige rechtshandeling. De opzet van dit hoofdstuk is als volgt. In paragraaf 3.2 bespreek ik de meerzijdige wijziging van de inhoud van beperkte rechten. In paragraaf 3.3 behandel ik de meerzijdige wijziging van de rangorde van beperkte rechten. De rangorde van beperkte rechten vertoont mijns inziens grote verwantschap met de inhoud van beperkte rechten, maar het is onduidelijk of de rangorde ook daadwerkelijk als inhoud kan worden aangemerkt.1 In paragraaf 3.4 bespreek ik de eenzijdige wijziging van de inhoud of rangorde van beperkte rechten. Ik sluit in paragraaf 3.5 af met een conclusie.