3.5.3 De belastingclaim bij overdracht van een ab

Indien de onderneming in een kapitaalvennootschap wordt gedreven, kan een bedrijfsoverdracht op verschillende manieren vorm worden gegeven. Alleen die overdrachten waarin een ab-houder zijn ab vervreemdt hebben direct gevolgen voor de heffing van inkomstenbelasting. Een belastingplichtige heeft op grond van art. 4.6 Wet IB 2001 een ab indien hij direct of indirect, al dan niet tezamen met zijn partner, voor ten minste 5% van het geplaatste kapitaal aandeelhouder is in een kapitaalvennootschap. Dit ab-criterium speelt ook een rol bij de toetsing van de bedrijfsopvolgingsfaciliteiten. Er zal moeten worden beoordeeld of het wenselijk is dat voor de toegang tot de bedrijfsopvolgingsfaciliteiten wordt aangesloten bij het in afdeling 4.3 Wet IB 2001 opgenomen ab-criterium.

Directe heffing over de ab-claim is bij een bedrijfsoverdracht aan de orde indien de belastingplichtige een direct belang vervreemdt in de kapitaalvennootschap waarin de onderneming wordt gedreven dan wel indien de aandelen in de holdingvennootschap worden vervreemd. In de waarde van de ab-aandelen is een latente Vpb-claim verwerkt. Deze belastingclaim is afhankelijk van de hoogte van de in de vennootschap(pen) aanwezige stille reserves, fiscale reserves en goodwill. Ook indien het ab wordt geschonken, leidt dit tot belastingheffing. Naast deze normale vervreemdingen veronderstelt de wetgever een fictieve vervreemding indien aandelen of winstbewijzen overgaan onder algemene titel dan wel overgaan krachtens erfrecht onder bijzondere titel (art. 4.16, eerste lid, onderdeel e, Wet IB 2001). Een verdeling van de nalatenschap waarbij wordt afgeweken van ieders gerechtigdheid tot de erfrechtelijke verkrijging leidt tot een vervreemding op grond van art. 4.12, onderdeel b, Wet IB 2001. Onder de in art. 4.16, eerste lid, onderdeel e, Wet IB 2001 opgenomen bepaling betreffende de overgang onder algemene titel valt ook de overgang krachtens huwelijksvermogensrecht. De verdeling van een huwelijksgemeenschap valt onder art. 4.12, onderdeel b, Wet IB 2001.

Het inkomen uit ab wordt belast tegen een proportioneel tarief van 25%. Dit tarief is gebaseerd op een benaderde gelijkstelling van ab-houders met IBondernemers. Rekening houdend met de vennootschapsbelasting die van de BV wordt geheven, rust op de ab-houder een gecombineerde druk aan inkomsten- en vennootschapsbelasting van maximaal 43,75%.

Bedrijfsopvolgingsfaciliteiten beogen liquiditeitsproblemen als gevolg van de belastingheffing te verzachten. In hoofdstuk 4 wordt onderzocht of het moeten voldoen van de belasting een reden is voor de overheid een faciliteit te bieden.

Als een holdingvennootschap de aandelen in de werkmaatschappij vervreemdt dan wel de werkmaatschappij de onderneming vervreemdt, blijft er een ab-claim rusten op de aandelen in de holdingvennootschap. Deze aandelen zullen in de toekomst, uiterlijk bij overlijden, worden overgedragen. Het voordeel van het vervreemden van de werkmaatschappij door de holdingvennootschap is dat het voordeel onder de in art. 13 Wet Vpb 1969 opgenomen deelnemingsvrijstelling valt. Op deze manier wordt de heffing over de ab-claim uitgesteld. Dit is bij een overdracht bij leven niet mogelijk indien het belang in de werkmaatschappij direct wordt gehouden en overgedragen. Dit werkt verstorend.

Heffing van inkomstenbelasting komt ook aan de orde indien een natuurlijk persoon zijn indirect gehouden ab schenkt aan zijn opvolger of aan een vennootschap waarin de opvolger een belang heeft. Ook voor deze situatie wordt in hoofdstuk 4 bezien of een faciliteit wenselijk is.