7.5.2 Onderzoek naar rechtmatigheid

Het is onduidelijk wat de precieze reikwijdte is van het rechtmatigheidsonderzoek door rekenkamer(commissie)s. Art. 182 lid 1 Gemeentewet stelt dat dit onderzoek geen controle van de gemeentelijke jaarrekening bevat. Hiertoe wijst de Gemeentewet de accountant reeds aan (art. 213 Gemeentewet). Voor het overige is de rechtmatigheidscontrole niet geclausuleerd.

Het enige voorbeeld dat de Memorie van Toelichting geeft ten aanzien van deze controle is dat deze kan neerkomen op zogenaamde 'systeemtoetsen'. De regering bedoelt hiermee het uitvoeren van "onderzoek naar de wijze waarop de reguliere rechtmatigheidscontrole is georganiseerd en functioneert".1 Het punt met dergelijke systeemtoetsen is wel dat het maar de vraag is of het voor het uitvoeren daarvan noodzakelijk is de rekenkamer(commissie) de expliciete opdracht te geven rechtmatigheidsonderzoek uit te voeren. De vraag of de rechtmatigheidscontrole goed georganiseerd is en naar behoren functioneert, kan namelijk ook worden geformuleerd als de vraag naar de doeltreffendheid van deze controle en zou mijns inziens dus ook kunnen worden geschaard onder die noemer.

Verder staat het de rekenkamer kennelijk vrij onderzoek te doen naar de rechtmatigheid van het gemeentelijke bestuurshandelen ten aanzien van specifieke dossiers. Dit kunnen dossiers zijn ten aanzien waarvan de rekenkamer(commissie) eveneens doelmatigheids- en doeltreffendheidsonderzoek uitoefent. Afzonderlijk rechtmatigheidsonderzoek lijkt echter ook tot de mogelijkheden te behoren.