9.2.1 Het materiële recht

559. De bescherming van de Franse consument tegen oneerlijke handelspraktijken berustte voorafgaand aan de richtlijn hoofdzakelijk op de Code civil, de Code de la consommation en tot op zekere hoogte op de Code pénal. In Frankrijk bestond geen zelfstandige open norm inhoudende een algemeen verbod op oneerlijke handelspraktijken1 en werd gebruikgemaakt van open normen waaruit een met de hoofdnorm uit de richtlijn vergelijkbare, algemene strekking, werd afgeleid. Hoewel een op beginselen van eerlijke handel en eerlijke concurrentie toegesneden norm ontbrak, zijn deze beginselen in Frankrijk afgeleid uit de onrechtmatige daadbepalingen (art. 1382 en 1383 Cc) en meer in het bijzonder uit de algemene zorgvuldigheidsnorm. Zowel de Code civil als de Code de la consommation bevat voorts bepalingen, die een zekere mate van overlap vertonen met een beginsel van eerlijke handel. De precontractuele algemene informatieplicht uit art. 1602 lid 1 Cc vormt een voorbeeld.2 Ook art. L.111-1 C.conso. bevat een dergelijke algemene informatieplicht. Dit artikel behelst een breed verwoorde positieve informatieverplichting ten aanzien van de kenmerken van de te verkopen goederen of diensten.3 Deze informatieplichten vormen een nadere uitwerking van de uit de goede trouw uit art. 1134 Cc afgeleide loyaliteitsplicht, de Voyauté' (par. 9.4.1).4 Zowel art. 1602 Cc als art. L. 111-1 C.conso. ontbeert een eigen sanctiemechanisme. Zij dienen ter invulling van andere civielrechtelijke normen. Het is aan de civiele rechter om vast te stellen of hun schending civielrechtelijke gevolgen heeft.5

560. De bescherming van de consument tegen oneerlijke handelspraktijken berustte vooral op de vele specifieke, op bijzondere praktijken of informatieplichten, gerichte bepalingen. De wilsgebreken (art. 1116 en 1111 Cc) spelen een belangrijke rol in het bewerkstelligen van eerlijke en open handel. De Code de la consommation bevat echter verreweg de meeste bepalingen die op het uitbannen van specifieke gedragingen en praktijken zijn gericht. Art. L.122-1-L. 122-10 C. conso. hebben betrekking op de `pratiques commerciales illicites' (bijzonder afkeurenswaardige praktijken die in strijd zijn met de wet). Art. L. 122-8 C.conso. verbiedt bijvoorbeeld de `abus de faiblesse' ofwel het misbruik maken van de (bijzonder) zwakke toestand van een consument (ruim opgevat). Deze praktijken zijn onwettig (en strafbaar) en niet slechts oneerlijk: `illicites' duidt op een grotere mate van afkeuring dan Véloyales' . De misleidende reclame is volgens de Franse omzettingswetgever de enige in de Code de la consommation geregelde praktijk die als 'oneerlijk' kan worden bestempeld.6

Algemene bepalingen die niet op een bijzonder type informatie of gedraging zijn toegesneden treft men hoofdzakelijk aan in de Code civil. Op bijzondere typen informatie dan wel gedragingen toegesneden bepalingen vindt men vooral terug in de Code de la consommation en de Code pénal. Deze tegenstelling is evenwel te sterk aangezet. Ook de Code de la consommation bevat bepalingen met een ruime strekking, zoals de algemene informatieplicht ex art. L.111-1.