3.3.4 Relatie met de inkomstenbelasting

De winstbelasting van lichamen kan ook in Duitsland niet los worden gezien van de inkomstenbelasting. In de relatie met de inkomstenbelasting kan men twee uitersten onderscheiden.

Met uitzondering van een periode tussen 1922 en 1925 waarin een begrensd verrekensysteem (Anrechnungsverfahren) in de inkomstenbelasting gold, was het klassieke systeem in Duitsland van toepassing tot 1977.3 Er werd in de desbetreffende periode een onderscheid gemaakt tussen ingehouden en uitgedeelde winsten. In 1977 werd besloten het zogenoemde Anrechnungsverfahren in te voeren. Dit betekende dat de vennootschapsbelasting voortaan kon worden verrekend met de inkomstenbelasting over in Duitsland belast inkomen. In de beperking dat alleen de vennootschapsbelasting met inkomstenbelasting over in Duitsland belast inkomen kon worden verrekend schuilde ook direct de zwakte van het Duitse verrekensysteem. In 1998 kwam een in het leven geroepen commissie tot de conclusie dat het verrekenstelsel in Duitsland zeer complex en misbruikgevoelig was en bovenal Europeesrechtelijk niet door de beugel kon.4 In 2001 werd derhalve het zogenoemde Halbeinkünfteverfahren ingevoerd.5 Dit systeem hield in dat (eerst) 25% vennootschapsbelasting en (gemiddeld) 15% Gewerbesteuer werd geheven en (vervolgens) bij dividenduitkeringen of vervreemdingswinsten de helft van het desbetreffende bedrag bij de desbetreffende aandeelhouder-natuurlijk persoon tot het inkomen in de inkomstenbelasting werd gerekend.6 Vanaf 1 januari 2009 is de belastingheffing over inkomsten uit kapitaalvermogen fundamenteel veranderd.7 Het Halbeinkünfteverfahren is vanaf genoemde datum vervangen door het Teileinkünfteverfahren en tegelijkertijd werd de zogenoemde Abgeltungsteuer ingevoerd. Het Teileinkünfteverfahren houdt in dat de al met Körperschaftsteuer en Gewerbesteuer belaste dividenden en vervreemdingswinsten voor 60% in aanmerking worden genomen voor de (progressieve) Einkommensteuer. De Abgeltungsteuer is een soort bronbelasting van 25% zowel over inkomsten als over vervreemdingswinsten uit kapitaalvermogen dat bij financiële instellingen wordt aangehouden. De heffing wordt door banken en andere financiële instellingen ingehouden en afgedragen aan de fiscus.8 De Abgeltungsteuer is geconcipieerd als eindheffing en maakt daarmee inbreuk op het verdere synthetisch vormgegeven inkomstenbelastingsysteem in Duitsland.9

Indien de aandelen als ondernemingsvermogen worden gehouden, geldt het Teileinkünfteverfahren. Indien de aandelen als privévermogen worden gehouden dan geldt in principe voor zowel dividenden als vervreemdingswinsten de Abgeltungsteuer. Indien de aandelen als privévermogen worden gehouden en het belang is ten minste 1% dan geldt voor vervreemdingswinsten het Teileinkünfteverfahren en geldt ten aanzien van dividenden een keuzerecht. Een en ander wordt aan de hand van voorbeeldberekeningen toegelicht in hoofdstuk 3.5.

De Duitse inkomstenbelasting wordt gekenmerkt door een synthetische belastingheffing. Dit houdt in dat inkomsten uit alle bronnen bij de belastingplichtige bij elkaar worden opgeteld. Deze bronnen zijn: arbeid, onderneming, zelfstandige arbeid, huur en pacht, inkomsten uit kapitaalvermogen, andere activiteiten en agrarische land- en bosbouw. De Einkommensteuer kent een progressief tariefsysteem beginnend bij 14% met een maximaal tarief van 45% voor inkomens boven de € 256.304. Vermeldingswaardig is nog dat in Duitsland sinds 1958 het Splittingstelsel wordt gehanteerd. Dit betekent dat de inkomens van gehuwden bij elkaar worden opgeteld en worden gedeeld door twee. Vervolgens wordt het bijbehorende tarief op dat bedrag toegepast en de verschuldigde inkomstenbelasting verdubbeld.10