3.4.1 De compensatie bestaat uit twee onderdelen die elkaar aanvullen: aansprakelijkheid en inzicht in een jaarrekening

De compensatie die een crediteur volgens de wet ontvangt, bestaat uit twee onderdelen die elkaar aanvullen.1 Ten eerste is de moedermaatschappij op grond van een 403-verklaring hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden die voortvloeien uit een rechtshandeling van de 403-maatschappij.2 Daarnaast heeft de crediteur de mogelijkheid om de geconsolideerde jaarrekening van de moedermaatschappij in te zien.3 De combinatie van beide onderdelen houdt in dat de crediteur er een vordering bij krijgt op een debiteur4 – de moedermaatschappij –, van wie hij de geconsolideerde jaarrekening kan inzien.

Kort gezegd wordt een crediteur gecompenseerd voor het feit dat hij een vordering heeft op een debiteur – de 403-maatschappij – van wie hij de jaarrekening niet kan inzien, met een aanvullende vordering op een andere debiteur – de moedermaatschappij – van wie hij de geconsolideerde jaarrekening wel kan inzien. Met andere woorden: het gebrek aan inzicht in de financiële positie van de ene debiteur wordt gecompenseerd met een aanvullende vordering op en inzicht in de financiële positie van een andere debiteur.

Voor de compensatie van een crediteur is het niet van belang of hij al of niet bij het handelsregister is nagegaan of de 403-maatschappij gebruikmaakt van de jaarrekeningvrijstelling van het groepsregime en of de moedermaatschappij zich door middel van een 403-verklaring aansprakelijk heeft gesteld. Een crediteur wordt gecompenseerd omdat hij niet de mogelijkheid heeft om de jaarrekening van de 403-maatschappij in te zien. Hij wordt voor dit gebrek aan inzicht gecompenseerd met een aanvullende vordering op de moedermaatschappij ten aanzien van wie de crediteur wel de mogelijkheid heeft om de geconsolideerde jaarrekening in te zien.

De compensatie die een crediteur ontvangt, betekent niet dat zijn vordering altijd volledig wordt voldaan. De crediteur heeft geen garantie dat de moedermaatschappij de vordering op grond van de 403-verklaring geheel of gedeeltelijk zal voldoen. De compensatie houdt in dat de crediteur zich kan verhalen op een debiteur van wie hij de jaarrekening kan inzien en (mede) aan de hand daarvan kan beoordelen hoe groot het risico is dat de vordering niet (volledig) zal worden voldaan. Het is uiteindelijk aan de crediteur zelf of hij dit risico accepteert en al of niet een relatie met de 403-maatschappij aangaat, dan wel dat hij een bestaande relatie al of niet continueert. Dit is niet anders als wanneer de 403-maatschappij geen gebruik zou maken van de jaarrekeningvrijstelling van het groepsregime. Het enige verschil is dat de crediteur niet de jaarrekening van de 403-maatschappij zelf kan opvragen en (mede) aan de hand daarvan kan schatten hoe groot het risico is dat de 403-maatschappij de vordering niet (volledig) zal voldoen, maar dat hij in plaats daarvan de geconsolideerde jaarrekening van de moedermaatschappij kan opvragen en (mede) aan de hand daarvan kan schatten hoe groot het risico is dat de moedermaatschappij de vordering niet (volledig) zal voldoen.