7.5 Eigen schuld van de betrokkene

Als eenmaal vaststaat dat de verwerkingsverantwoordelijke aansprakelijk is, rust op hem een verplichting tot vergoeding van de schade aan de betrokkene. Dit hoeft niet te betekenen dat de verwerkingsverantwoordelijke uiteindelijk de volledige schade moet vergoeden. Ook de betrokkene kan immers mede de oorzaak zijn van deze schade. Op grond van artikel 6:101 BW kan de vergoedingsplicht van de aansprakelijke verwerkingsverantwoordelijke worden verminderd of zelfs in zijn geheel vervallen, indien de schade ‘mede een gevolg is van een omstandigheid die aan de benadeelde kan worden toegerekend’. In dit geval is er sprake van ‘eigen schuld’. In hoofdstuk 4 onderzoek ik onder welke omstandigheden het gaat om een ‘toerekenbare omstandigheid’ in de zin van artikel 6:101 lid 1 BW.

Hoewel de AVG geen bepaling bevat over de eigen schuld van de betrokkene, laat de AVG de toepassing van het leerstuk toe. Op grond van de AVG is een eigen verantwoordelijkheid voor de betrokkene ten aanzien van zijn persoonsgegevens goed te verdedigen.1 Ook het Unierecht laat ruimte voor toepassing van artikel 6:101 lid 1 BW, voor zover dat geen afbreuk doet aan het Unierechtelijke beginsel van doeltreffendheid.2

In hoofdstuk 4 bespreek ik drie typen van gedrag van de betrokkene en in hoeverre zij een toerekenbare omstandigheid in de zin van artikel 6:101 lid 1 BW opleveren. Ten eerste bespreek ik de situatie waarin de verwerkingsverantwoordelijke maatregelen adviseert maar de betrokkene deze niet opvolgt. Een voorbeeld daarvan is dat de betrokkene niet zijn wachtwoord wijzigt nadat de verwerkingsverantwoordelijke daarop aandringt. Ten tweede bespreek ik de situatie waarin een betrokkene onzorgvuldig handelt zonder dat daar een advies aan is voorafgegaan. Denk daarbij aan de situatie dat de betrokkene gevoelige persoonsgegevens of opzettelijk onjuiste persoonsgegevens deelt of een geval waarin de betrokkene bewust bijdraagt aan het openbaar worden van zijn persoonsgegevens of zelf de publiciteit opzoekt. Ten derde bespreek ik de situatie waarin de betrokkene geen anticiperende maatregelen had genomen, zoals het installeren van beschermende software.3

In deze drie situaties is eigen schuld van de betrokkene niet uitgesloten. De AVG legt echter een grote verantwoordelijkheid op de verwerkingsverantwoordelijke. Hij moet bijvoorbeeld veel informatie verstrekken aan de betrokkene. Er zal daarom niet snel sprake zijn van eigen schuld. Voor zover de verwerkingsverantwoordelijke de betrokkene wél voldoende informeerde, zal de betrokkene het heel bont moeten maken voordat zijn gedrag kwalificeert als een toerekenbare omstandigheid in de zin van artikel 6:101 lid 1 BW. Daarnaast zal de verwerkingsverantwoordelijke ook een causaal verband moet aantonen tussen de gedraging van de betrokkene en de schade. De rechter zal een beroep op eigen schuld daarom niet snel honoreren.