7.6.1.2 Hof van Justitie

In de arresten Commissie/Ierland en Commissie/Verenigd Koninkrijk overweegt het Hof van Justitie dat het communautair begrip (thans: uniebegrip) ‘verhuur’ in sommige opzichten ruimer is dan het civielrechtelijke begrip ‘verhuur’ in de verschillende lidstaten, omdat eerstgenoemd begrip ook het verstrekken van accommodatie in het hotelbedrijf omvat.1 Hieruit blijkt dat het Hof het verstrekken van accommodatie in het hotelbedrijf of in sectoren met een soortgelijke functie als bedoeld in (thans) art. 135 lid 2, onderdeel a Btw-richtlijn beschouwt als een verhuurdienst. Dit laat onverlet dat deze verhuurdienst wel een ander karakter heeft dan de verhuurdiensten waarvoor de vrijstelling van art. 135 lid 1, onderdeel l Btw-richtlijn is bedoeld. Kenmerkend voor deze verhuurdienst is dat zij (in de regel) leidt tot een actievere exploitatie van onroerend goed, zodat btw-heffing gerechtvaardigd is (zie paragraaf 7.5).2

Omdat art. 135 lid 2, onderdeel a Btw-richtlijn een uitzondering is op de vrijstelling voor verhuur van onroerend goed moet zij ruim worden uitgelegd.3 Dit geldt ook voor de uitdrukking ‘sectoren met een soortgelijke functie’ in art. 135 lid 2, onderdeel a Btw-richtlijn, omdat zij beoogt om het tijdelijk verstrekken van accommodatie dat (potentieel) concurreert met het verstrekken van hotelaccommodatie aan btw-heffing te onderwerpen.4 Hiermee wordt recht gedaan aan de concurrentieneutraliteit. De lidstaten beschikken over een beoordelingsruimte om te bepalen welke accommodatieverstrekkingen op grond van 135 lid 2, onderdeel a Btw-richtlijn moeten worden belast, maar die beoordelingsmarge is begrensd door het doel van de bepaling: het maken van onderscheid tussen de vrijgestelde verhuur van woonruimte en de belaste verstrekkingen van accommodatie in het hotelbedrijf en soortgelijke sectoren.5

Het is aan de lidstaten om criteria in te voeren die zij passend achten om dit onderscheid aan te brengen.6 Het Hof van Justitie acht de verblijfsduur een passend criterium, omdat een verblijf in een hotel eerder kortdurend en een verblijf in een huurwoning eerder langdurend is. Het Hof gaat niet zo ver als A-G Jacobs die – net als Bours (zie paragraaf 7.6.1.1) – meende dat de verblijfsduur het (wezenlijke) onderscheidende criterium is.7 Lidstaten hebben derhalve de mogelijkheid om andere criteria dan de verblijfsduur te hanteren.8 Het door Duitsland toegepaste criterium ‘verstrekken van accommodatie van korte duur’, hetgeen in de Duitse jurisprudentie werd uitgelegd als minder dan zes maanden, is naar het oordeel van het Hof een redelijk middel om te verzekeren dat btw wordt geheven over het tijdelijk verstrekken van accommodatie in het kader van een commerciële relatie.9 Het bepalen van de verblijfsduur aan de hand van het geobjectiveerde voornemen van partijen, de gesloten (huur)overeenkomst, acht het Hof een gemakkelijk en passend criterium.10 Het Hof van Justitie oordeelt echter dat als de in de (huur)overeenkomst vastgestelde verblijfsduur niet overeenkomt met de werkelijke bedoeling van partijen, bijv. vanwege de automatische verlenging van de huurovereenkomst, het aan de nationale rechter is om te bepalen of niet veeleer de werkelijke totale verblijfsduur in aanmerking moet worden genomen.11

Zoals hiervoor is aangegeven, moet het begrip ‘het verstrekken van accommodatie in sectoren met een soortgelijke functie’ in art. 135 lid 2, onderdeel a Btw-richtlijn ruim worden uitgelegd. Uit de zaak Blasi is af te leiden dat ook de verhuur (van kamers in) doorsnee woonhuizen ‘het verstrekken van accommodatie in een sector met een soortgelijke functie als het hotelbedrijf’ kan zijn. In deze zaak ging het om gewone woonhuizen in de stad München waarbij ieder woonhuis verschillende appartementen bevatte. Deze appartementen werden door Blasi ter beschikking gesteld aan migranten die door de gemeentelijke sociale dienst van München naar haar waren verwezen. De kamers die aan de migrantengezinnen ter beschikking werden gesteld waren volledig gemeubileerd en uitgerust met een kookgelegenheid. De migranten zorgden zelf voor de schoonmaak van de kamers, terwijl Blasi zorgdroeg voor de verstrekking en reiniging van beddengoed en de schoonmaak van de vloeren, trappenhuizen, badkamers en toiletten. De woningen beschikten niet over een receptie, dagverblijven of andere gemeenschappelijke ruimten.12

Uit de zaak Macdonald Resorts Limited is af te leiden dat ook het tijdelijk gebruik van een woning in een vakantieresort op basis van een timesharingproduct onder art. 135 lid 2, onderdeel a Btw-richtlijn kan vallen.13 In deze zaak ging het om een timesharingsproduct waarbij een club zonder rechtspersoonlijkheid werd opgericht en door de leden zogenoemde ‘Point Rights’ werden gekocht van Macdonald Resorts Limited, of werden verkregen door inbreng van eerder van Macdonald Resorts Limited gekochte timesharebelangen in de trustee, een soort bewarend vennoot, die gedurende 30 jaar jaarlijks ingewisseld konden voor het tijdelijk verblijf in een woning in een vakantieresort in het Verenigd Koninkrijk of Spanje of, mits Macdonald Resorts Limited daarmee instemde, in een door Macdonald Resorts Limited geëxploiteerd hotel. Het Hof van Justitie oordeelde in deze zaak dat bij het inwisselen van deze Point Rights sprake is van een verhuurdienst en dat (thans) art. 135 lid 2, onderdeel a Btw-richtlijn niet eraan in de weg staat dat lidstaten deze dienst aan btw-heffing onderwerpen.14