V.3 Terrorisme

Terrorisme valt van oudsher onder ‘klein molest’ en werd zodoende niet van dekking uitgesloten.1 Terrorisme werd gezien als een risico met een lage frequentie en relatief lage schadecijfers, waarvan de oorzaken bovendien niet met elkaar in verband stonden.2

Dit beeld veranderde drastisch door de aanslagen van 11 september 2001. De aanslagen leidden tot een historisch hoge schadelast, die verzekeraars wereldwijd hebben gedragen.3 Uitsluitingen voor schade door terrorisme waren in de meeste polissen niet aanwezig.4 Een aantal verzekeraars heeft overwogen om een beroep te doen op de ‘act of war’-uitsluiting, vergelijkbaar met de hiervoor besproken molestuitsluiting. Onder andere uitspraken van toenmalig president George W. Bush hebben deze overweging gevoed: “The deliberate and deadly attacks, which were carried out yesterday against our country, were more than acts of terror. They were acts of war.”5 Het beroep van verzekeraars op de clausule bleef uiteindelijk toch achterwege. Deze beslissing sloot aan bij eerdere Amerikaanse jurisprudentie waarin het begrip oorlog restrictief wordt uitgelegd. Een voorbeeld is de kaping en vernietiging van een vliegtuig door leden van het Popular Front for the Liberation of Palestine. Dit incident werd niet als act of war aangemerkt.6

Na 9/11 werden wereldwijd, onder andere onder druk van herverzekeraars die terrorisme in hoog tempo begonnen uit te sluiten,7 maatregelen getroffen om toekomstige verzekeringsproblemen bij terroristische aanslagen te voorkomen. Terrorismerisico’s werden als onverzekerbaar gekwalificeerd door de onvoorspelbaarheid van de realisatie van deze risico’s en van de maximaal te verwachten schade, alsmede vanwege het cumulatierisico. Het risico van een terroristische aanslag is daardoor niet te calculeren en de mogelijk catastrofale gevolgen kunnen bovendien een aanzienlijk deel van de verzekeringsportefeuille treffen.8

Absoluut onverzekerbaar is het terrorismerisico echter niet. Een aantal Europese landen kende reeds vóór 9/11 een apart systeem om terrorismerisico’s te verzekeren, waaronder het Verenigd Koninkrijk. Vanwege de jarenlange aanslagen door de IRA bestond daar al sinds 1993 een nationale poolconstructie om terrorismerisico’s te verzekeren.9 In Nederland werd in 2003 een speciale herverzekeringsmaatschappij opgericht: de Nederlandse Herverzekeringsmaatschappij voor Terrorismeschaden N.V. (‘NHT’).10

Bijna alle verzekeringsmaatschappijen in Nederland nemen deel aan de NHT.11 Daarnaast zijn een aantal herverzekeringsmaatschappijen en de Staat deelnemers. De NHT heeft per kalenderjaar een maximumcapaciteit van 1 miljard euro, gebaseerd op een getrapt layer-systeem. Verzekeraars dragen in de eerste laag 400 miljoen, herverzekeraars 550 miljoen in de tweede laag en tot slot draagt de overheid in de derde laag nog 50 miljoen.12 Er geldt een marktfranchise van 7,5 miljoen per jaar.13

Het begrip ‘terrorisme’ is in het Clausuleblad Terrorismedekking, waarnaar alle deelnemende verzekeraars in de polisvoorwaarden verwijzen, gedefinieerd als ‘gewelddadige handelingen/gedragingen […], als gevolg waarvan letsel en/of aantasting van de gezondheid, al dan niet de dood ten gevolge hebbend, en/of schade aan zaken ontstaat dan wel anderszins economische belangen worden aangetast, waarbij aannemelijk is dat deze aanslag of reeks – al dan niet in enig organisatorisch verband – is beraamd en/of uitgevoerd met het oogmerk om bepaalde politieke en/of religieuze en/of ideologische doelen te verwezenlijken’.14 De NHT bepaalt zelf wanneer van terrorisme in de zin van het Clausuleblad sprake is.15