7.5 Ongeoorloofde beïnvloeding tijdens de kandidaatstelling

Het tweede aspect van de vrije verkiezingen behelst de afwezigheid van ongeoorloofde beïnvloeding in andere fasen dan bij de uiteindelijke stemming, bijvoorbeeld bij de kandidaatstelling. Over de vraag waaruit ongeoorloofde beïnvloeding in deze andere fasen van het verkiezingsproces zou bestaan, heeft de grondwetgever zich niet gebogen. Ook komt het uitgangspunt noch in de rechtspraak van het EHRM noch in de Code of Good Practice in Electoral Matters van de Venice Commission als zodanig naar voren.

In de fase van kandidaatstelling kan ongeoorloofde beïnvloeding niet bestaan uit het direct beïnvloeden van de stem van de kiezer – daarvan is in die fase immers nog geen sprake – maar er zijn wel enkele aspecten van het verkiezingsproces aan te wijzen waarbij de kiezer een verkeerde voorstelling van zaken kan krijgen met betrekking tot de kandidaten of kandidatenlijsten. De Kieswet probeert dergelijke praktijken tegen te gaan. Meer in het bijzonder gaat het om de strafbaarstelling van het omkopen of dwingen tot het afgeven van ondersteuningsverklaringen, het vereiste dat kandidaten met hun kandidatuur moeten instemmen en de mogelijkheid om bepaalde verzoeken tot naamsregistratie van politieke partijen af te wijzen.