3.3.2 De marktafbakening

Een volgend onderwerp dat ik in dit hoofdstuk over de economische aspecten van het mededingingsrecht bespreek, is de afbakening van een markt. Zoals in hoofdstuk 6 van dit boek nog zal blijken is marktafbakening met name relevant voor de zelfbeoordeling van samenwerking in pools en de rol van het Protocol voor Intermediaire Pools daarin. Het past bij de opzet van dit boek om in dit hoofdstuk slechts de hoofdlijnen te schetsen voor de marktafbakening, en bijvoorbeeld de vraag wat dit betekent voor de beoordeling van pools onder het kartelverbod te laten rusten.

Afbakening (het bepalen van de relevante markt) en vaststelling van het marktaandeel zijn nodig om te weten of een onderneming een dominante positie op een markt heeft en bijvoorbeeld door verminderde concurrentiedruk invloed (marktmacht) kan uitoefenen op de prijsvorming ten nadele van de consument.1 Daarbij geldt dat bij een ruimere relevante markt ondernemingen meer concurrentie zullen ondervinden van andere aanbieders op die markt dan bij een smaller afgebakende markt. Op een ruim afgebakende markt zullen ondernemingen daarom minder snel marktmacht bezitten dan op een smal afgebakende relevante markt. Marktafbakening is volgens de Europese Commissie een instrument om de grenzen van de mededinging tussen ondernemingen te onderkennen en af te bakenen.2 Kort en goed ziet het begrip ‘relevante markt’ op dat gedeelte van de markt waarop de macht van de onderneming(en) ten aanzien van een bepaald product of dienst zich uitstrekt.

In deze paragraaf behandel ik eerst kort de algemene uitgangspunten die gelden voor de marktafbakening en geef ik daarbij een voorbeeld (par. 3.3.2.1). Vervolgens bespreek ik twee belangrijke economische instrumenten die gehanteerd worden bij de marktafbakening: de substitutie aan de vraag- en aanbodzijde van de markt (par. 3.3.2.2). In par. 3.3.2.3 kom ik tot de beantwoording van de vraag hoe de marktafbakening in de verzekeringssector moet plaatsvinden.