Einde inhoudsopgave
Executele (Publicaties vanwege het Centrum voor Notarieel recht) 2007/I.F.1
I.F.1. 'NBW' is Zwitsers recht?
Prof.mr. B.M.E.M. Schols, datum 07-12-2007
- Datum
07-12-2007
- Auteur
Prof.mr. B.M.E.M. Schols
- JCDI
JCDI:ADS404963:1
- Vakgebied(en)
Erfrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
VIOLA J. SUTO,'Nieuw Vermogensrecht en rechtsvergelijking - reconstructie van een wetgevingsproces (1947-1961)' (diss. Leiden), Den Haag: Boom Juridische uitgevers 2004, p. 239. Haar conclusie luidt overigens dat ondubbelzinnige kwalificatie van het BW (althans van het Ontwerp Meijers) in termen van 'Frans','Duits', of 'Zwitsers' niet goedmogelijk is.
TM, p. 348. Ik sluit dan ook niet uit dat MEIJERS (of de voortzetters van het 'NBW-project') de 'Willensvollstrecker' in het achterhoofd had(den). Deze gedachte maakt de bestudering van het Zwitserse recht des te interessanter.
Het is een publiek geheim dat Meijers bij de voorbereiding van zijn Groene Boeken, niet alleen veel inspiratie opdeed bij het 'BGB', maar dat hij, onder andere, ook het Zwitserse vermogensrecht tot zich nam. Zo stelt Viola J. Sutó' in haar recente dissertatie (2004)1 'Nieuw Vermogensrecht en rechtsvergelijking - reconstructie van een wetgevingsproces (1947-1961)' in het kader van een eenduidige typering van het NBW de voor zich sprekende vraag: 'Is het Frans? Op zijn zachtst gezegd nichtganz. Evenmin Duits, maar misschien vooral Zwitsers ?' De vraag alleen al was voor mij genoeg reden om een blik te werpen op de aard van de Zwitserse 'Willensvollstrecker'.Wat valt meteen op? 'Der funfter Abschnitt' van het ZGB over de 'Willensvollstrecker' kent slechts twee artikelen:
'517 ZGB
(1) Der Erblasser kann in einer letztwilligen Verfugung eine oder mehrere handlungsfahige Personen mit der Vollstreckung seines Willens beauftragen.
(2) Dieser Auftrag ist ihnen von Amtes wegen mitzuteilen, undsie haben sich binnen 14 Tagen, von dieser Mitteilung an gerechnet, uber die Annahme des Auftrages zu erklaren, wobei ihr Stillschweigen als Annahme gilt.
(3) Sie haben Anspruch auf angemessene Vergutung furihreTatigkeit.' (Curs.
BS)
En:
'518 ZGB
(1) Die Willensvolstrecker stehen, soweit der Erblasser nichts anderes verfugt, in den Rechten und Pflichten des amtlichen Erbschaftsverwalters.
(2) Sie haben den Willen des Erblassers zu vertreten undgelten insbesondere als beauftragt, die Erbschaft zu verwalten, die Schulden des Erblassers zu be-zahlen, die Vermachtnisse auszurichten unddieTeilung nach den vom Erblasser getroffenen Anordnungen oder nachVorschrift des Gesetzes auszufuhren.
(3) Sindmehrere Willensvollstrecker bestellt, so stehen ihnen diese Befug-nisse unter Vorbehalt einer Anordnung des Erblassers gemeinsam zu.' (Curs.
BS)
Korte en krachtige teksten en recht op het doel af, is mijn eerste reactie. En de aard van de rechtsfiguur, dan wel aanwijzingen daartoe, staat in de wet: Auftrag'. Voorts springt in het oog de verwijzing naar de vertegenwoordigingsgedachte. En niet zomaar vertegenwoordiging. Neen, zelfs expliciete vertegenwoordiging van erflater, althans van zijn 'wil'.
Er wordt verwezen naar de regeling omtrent de 'amtlichen Erbschaftsver-walters'. Waar doet ons dat aan denken? Inderdaad aan de aanpak van Mei-jers.2 Omdat in zijn ogen de executeur slechts een 'bijzonder geval' was van het algemeen type vereffenaars, verwees 'art. 4.4.6.3' destijds voor de invulling van de wijze van beheren en vereffenen van de nalatenschap naar de regels van vereffening volgens de wet. In art. 4.5.3.1 was bepaald dat wanneer de erflater in zijn uiterste wil een executeur heeft benoemdde nalatenschap (volgens de wet) vereffend moest worden. Een vermeldenswaardig kenmerk van het Zwitserse vermogensrecht is ook de gecodificeerde oproep tot analogie-denken in art. 7 van de 'Einleitung' van het Schweizerisches Zivilgesetzbuch (ZGB):
'Die algemeinen Bestimmungen des Obligationenrechtes uber die Entstehung, Erfullung undAufhebung der Vertrage finden auch anwendung auf andere zi-vilrechtliche Verhaltnisse.'
Dit mag wat mij betreft met enige goede wil gelezen worden als: 'het verbintenissenrecht' in de ruimste zin des woords is ook op het erfrecht van toepassing. Anders gezegd (met een Nederlandse bril): men betrachte geen terughoudendheid met het buiten 'Boek 4' treden.