4.5.3.1.3 (Ir)relevante factoren vrijgevigheidstoets

Een lage vergoeding wordt niet snel als vrijgevigheid aangemerkt. Uit het Weald Leasing-arrest is af te leiden dat ook bij een ‘abnormaal lage vergoeding’ sprake kan zijn van een vastgoedtransactie onder bezwarende titel.1 De terughoudendheid om een lage vergoeding als verwaarloosbaar te beschouwen strookt met het uitgangspunt dat een uitzondering op de regel – het subjectieve vergoedingsbegrip – strikt moet worden uitgelegd. Voor de vraag of een lage vergoeding voor een vastgoedtransactie als vrijgevigheid moet worden beschouwd dient een vergelijking te worden gemaakt met de vergoeding voor soortgelijke vastgoedtransacties in het economische verkeer.2 Dat de overeengekomen vergoeding voor een vastgoedtransactie niet kostendekkend is, volstaat daarom niet om te concluderen dat een bezwarende titel ontbreekt.3 Ook aan een vergoeding (ver) onder de kostprijs kan maatschappelijke betekenis toekomen.4 Het omgekeerde geldt echter ook: uit de omstandigheid dat de vergoeding voor de vastgoedtransactie een substantieel deel van de kosten dekt, kan naar mijn mening niet worden geconcludeerd dat sprake is van een reële vergoeding.5 Omdat voor de vrijgevigheidstoets naar de vergoeding voor soortgelijke prestaties in het economische verkeer moet worden gekeken, is niet beslissend dat tussen partijen geen betere condities waren te bedingen.6 De enkele omstandigheid dat tussen partijen een relatie bestaat (lees: sprake is van gelieerde partijen) volstaat daarom evenmin om bij een overeengekomen lage vergoeding vrijgevigheid aan te nemen.7 Dat aan voormelde omstandigheden geen doorslaggevende betekenis toekomt, laat onverlet dat zij wel door de rechter kunnen worden meegewogen bij de beoordeling of sprake is van vrijgevigheid.8 Zijn soortgelijke vastgoedtransacties in het economische verkeer niet voorhanden, zoals bij de levering van een uniek vastgoedobject het geval kan zijn, dan rijst de vraag hoe vastgesteld moet worden of sprake is van vrijgevigheid. In de jurisprudentie is vooralsnog geen antwoord te vinden op deze vraag. Redactie V-N vraagt zich af of in dat geval kan worden aangesloten bij een kostprijsbenadering.9 Gelet op voormelde jurisprudentie kan een kostprijsbenadering in dat geval wel een, maar naar mijn mening niet de enige grond zijn voor het oordeel dat sprake is van vrijgevigheid.