1.5.3 Doelgroep: burgers

In dit onderzoek gaat het niet om voorlichting aan belastingplichtigen in het algemeen, maar richt ik mij op voorlichting aan specifieke belastingplichtigen, namelijk burgers. Onder ‘de burger’ versta ik in de context van dit boek een natuurlijk persoon in zijn hoedanigheid van belastingplichtige, een persoon met een gemiddelde (dus doorgaans relatief beperkte) kennis van het belastingrecht (paragraaf 1.7.2). Oftewel, de ‘gewone’ belastingplichtige, de doelgroep die de Belastingdienst verstaat onder ‘particulieren’.1 In termen van omvang, impact en relevantie is ten aanzien van deze doelgroep een onderzoek naar het aan voorlichting te ontlenen vertrouwen van belang. De groep burgers is de meest omvangrijke doelgroep voor voorlichting van de Belastingdienst. Daarnaast zullen burgers over het algemeen in verhouding tot de Belastingdienst de relatief grootste fiscale kennisafstand hebben (groter dan bijvoorbeeld bedrijven die professionele deskundigheid bezitten en/of inschakelen) en zal de Belastingdienst juist met deze doelgroep een relatief grote ‘taalbarrière’ hebben te overbruggen.2 Bovendien speelt bij uitstek bij deze doelgroep het spanningsveld tussen enerzijds het belang van de voorlichtende taak met de inherent aan voorlichting verbonden risico’s en het belang van verwachtingen die door voorlichting kunnen worden gewekt. Overigens neemt het voorgaande niet weg dat voorlichting van de Belastingdienst ook verwachtingen kan wekken bij andere doelgroepen, zoals ondernemers3, bedrijven4, inhoudingsplichtigen5 of fiscale dienstverleners,6 en ook deze belastingplichtigen kunnen zich dan op het vertrouwensbeginsel beroepen, al is dat niet de focus in dit onderzoek.

Het onderzoek kent geen principiële afbakening ten aanzien van het materiële belastingrecht,7 maar wel geldt dat de groep belastingplichtigen waar het in dit onderzoek om gaat – burgers – met name te maken hebben met inkomstenbelasting (niet-winst) en bijvoorbeeld niet met de vennootschapsbelasting.8